Φάρος του Πνεύματος

Η ολιγαρχία (1) μπορεί να θεωρηθεί ότι είναι η πολιτικη που ορέγεται ισχύ και κέρδος. Ο ολιγαρχικός είναι τέτοιου είδους άνθρωπος. 1. Η λέξη δεν δηλώνει το ολιγαρχικό πολίτευμα αλλά μία ορισμένη μερίδα ανθρώπων (δηλαδή δεν είχε στόχο όλους τους ολιγαρχικούς της εποχής του) που με τη συμπεριφορά τους καταντούσαν όπως οι γραφικοί και παροιμιώδεις τύποι που περιγράφει στο έργο του. Η εισβολή της πολιτικής στους χαρακτήρες είναι κάπως απροσδόκητη, γεγονός που οδήγησε ορισμένους στην άποψη ότι ο παρών χαρακτήρας είναι νόθος. Ωστόσο η φρασεολογία του κειμένου είναι θεοφράστεια.  Όταν συνεδριάζει ο λαός για να αποφασίσει ποιους ανθρώπους θα εκλέξει ως βοηθούς του επώνυμου άρχοντα για να φροντίσουν μαζί του για τη διεξαγωγή της πομπής (2), ανεβαίνει στο βήμα κι αποφαίνεται ότι αυτοί οι άνθρωποι πρέπει να έχουν απόλυτη εξουσία (3). 2. Αναφέρεται στη μεγάλη πομπή των Παναθηναίων, που τελούνταν κατά το τρίτο έτος κάθε Ολυμπιάδας, τις τελευταίες μέρες του μήνα Εκατομβαιώνα (Ιο...

Γενικά η δειλία θα φαινόταν πως είναι η υποχώρηση της φυσικής από φόβο. Ο δειλός είναι τέτοιος άνθρωπος. Όταν ταξιδεύει με το πλοίο, νομίζει ότι τα ακρωτήρια είναι πλοία πειρατικά (1). Αν σηκωθεί θαλασσοταραχή, ρωτάει μήπως κάποιος από τους συνεπιβάτες του δεν είναι μυημένος στα μυστήρια (2). Εμφανίζεται ξαφνικά στον κυβερνήτη και τον ρωτάει αν έχουν κάνει τη μισή διαδρομή και πώς του φαίνεται ο καιρός. Σ’ εκείνον που κάθεται δίπλα του λέει ότι φοβάται εξαιτίας ενός ονείρου που είδε. Βγάζει το χιτώνα του και τον δίνει στον δούλο (3) και παρακαλάει να τον βγάλουν στην ξηρά.  1. Το ίδιο πάθημα συνέβη και στους Πέρσες. Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, καθώς έφευγαν τη νύχτα μετά την ήττα στη Σαλαμίνα για τον Ελλήσποντο, πέρασαν τα ακρωτήρια της Αττικής για εχθρικά πλοία. 2. Αναφέρεται στα μυστήρια των Καβείρων της Σαμοθράκης. Οι Κάβειροι ήταν μυστηριακές θεότητες που από το τέλος της κλασικής περιόδου εμφανίζονται κυρίως ως προστάτες της ναυσιπλοΐας. Σε μεταγενέστερες πηγές συγχέοντ...

Η υπερηφάνεια είναι να περιφρονεί κάποιος όλους εκτός από τον εαυτό του. Να τι άνθρωπος είναι ο υπερήφανος.  Σ’ εκείνον που βιάζεται να τον δει λέει ότι θα τον συναντήσει μετά το δείπνο, την ώρα του περιπάτου.  Αν κάνει ευεργεσία, τη θυμάται και την αναφέρει συνέχεια. Όταν τον ορίζουν διαιτητή, εκφέρει την κρίση περπατώντας. Όταν τον εκλέξουν σε κάποιο αξίωμα, αρνείται ένορκα να το αναλάβει, με τον ισχυρισμό ότι δεν έχει χρόνο. Δεν καταδέχεται να επισκεφτεί κανέναν αυτός πρώτος. Είναι ικανός να πει σε αυτούς που του πουλάνε κάτι ή που του έχουν νοικιάσει κάτι να έρθουν για τη συνδιαλλαγή το ξημέρωμα.  Όταν περπατάει στο δρόμο, δεν μιλάει σε όσους συναντά, έχοντας το κεφάλι σκυμμένο κάτω ή στραμμένο πάνω, ανάλογα με τη διάθεσή του. Όταν καλεί σε τραπέζι τους φίλους του, αυτός δεν τρώει μαζί τους, αλλά προστάζει κάποιον υπάλληλό του να τους φροντίσει. Όταν πρόκειται να επισκεφτεί κάποιον, στέλνει πρώτα να τον αναγγείλουν. Όταν αλείφετε, πλένεται η τρώει, δ...

Η αλαζονεία είναι σε γενικές γραμμές η προσποίηση πως υπάρχουν αγαθά που δεν υπάρχουν. Τέτοιος άνθρωπος είναι ο αλαζόνας. Στέκεται στην προκυμαία και διηγείται στους ξένους ότι έχει δώσει πολλά χρήματα σε θαλασσοδάνεια (1), περιγράφει λεπτομερώς τη δανειστική αυτή εργασία και πόσα έχει κερδίσει και έχει χάσει. Ταυτόχρονα, ενώ κομπάζει γι’ αυτά, στέλνει τον δούλο του στην τράπεζα, παρ’ ότι οι καταθέσεις του είναι όλες κι όλες μια δραχμή.  1. Ο τόκος των δανείων για τις δραστηριότητες στη θάλασσα, έφτανε το 30% ενώ για την ξηρά μόνο 18%.  Είναι ικανός να κοροϊδέψει και κάποιον συνοδοιπόρο του, λέγοντας ότι εκστράτευσε μαζί με τον Αλέξανδρο και πώς του φερόταν αυτός και πόσα ποτήρια στολισμένα με πολύτιμους λίθους έφερε από την εκστρατεία. Επίσης να υποστηρίξει πως οι τεχνίτες της Ασίας είναι καλύτεροι από της Ευρώπης, και να λέει όλα τούτα με στόμφο, αν και ποτέ δεν έχει φύγει από την πόλη. Λέει ακόμα ότι έχει τρεις επιστολές από τον Αντίπατρο (2), με τις οποίες τον...

Η μικροπρέπεια (ανελευθερία στο πρωτότυπο) (1) είναι έλλειψη επιδίωξης τιμών, που προϋποθέτουν δαπάνη. Ιδού τι είναι ο μικροπρεπής.  1. Η μικροπρέπεια όπως την προσδιορίζει εδώ ο Θεόφραστος, είναι ένα είδος φιλαργυρίας.  Αν νικήσει σε διαγωνισμό τραγωδίας (2), αφιερώνει ξύλινη πινακίδα στον Διόνυσο, χαράσσοντας πάνω της μόνο το όνομά του. 2. Ο μικροπρεπής κερδίζει στο διαγωνισμό ως χορηγός. Οι χορηγοί ήταν πλούσιοι πολίτες που αναλάμβαναν όλα τα έξοδα της παράστασης. Σε περίπτωση νίκης ο χορηγός λάμβανε στεφάνι και τρίποδα, τα οποία αφιέρωνε στον Διόνυσο, μαζί με μνημείο, πάνω στο οποίο αναγραφόταν το όνομα του άρχοντα, της φυλής, και του ποιητή. Ο μικροπρεπής για να αποφύγει τα έξοδα, γράφει μόνο το δικό του όνομα πάνω σε ξύλινη πινακίδα.  Όταν γίνονται συνεισφορές υπέρ της πόλης, σηκώνεται σιωπηλά και φεύγει από τη συνέλευση. Όταν παντρεύει την κόρη του, πουλάει τα κρέατα της θυσίας, εκτός απ’ όσα προορίζονται για τους ιερείς, ενώ σε όσους βοηθούν στον γ...

Η κενοδοξία μπορεί να φανεί ότι είναι χαμερπής επιθυμία για τιμή. Ιδού τι άνθρωπος είναι ο κενόδοξος.  Όταν προσκληθεί σε δείπνο, προσπαθεί να καθίσει δίπλα στον οικοδεσπότη. Φέρνει τον γιο του στους Δελφούς για να κόψει και να αφιερώσει εκεί τα μαλλιά του(1). 1. Αρχαία συνήθεια. Το γεγονός ότι πηγαίνει τον γιό του στους Δελφούς το κάνει για να γίνει αντικείμενο θαυμασμού, ενώ αυτό μπορούσε να γίνει και στην Αθήνα. Φροντίζει ο δούλος ακόλουθός του να είναι Αιθίοπας (2). Όταν επιστρέφει το χρέος μιας μνας, φροντίζει να την επιστρέψει σε καινούργια ασημένια νομίσματα. 2. Συνήθειο των πλουσίων να έχουν δούλους από την Αφρική μετά την εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Για την καλιακούδα που εκτρέφει στο σπίτι είναι ικανός να αγοράσει σκαλίτσα και να φτιάξει χάλκινη μικρή ασπίδα, για να τη φοράει η καλιακούδα και να πηδάει στη σκαλίτσα (3). 3. Τα Αττικά αγγεία παρουσιάζουν πουλιά με κράνη, ασπίδες και ξίφη. Τη μικρή ασπίδα θα την κρατούσε προφανώς το πουλί στο ράμ...

Η αηδία, αν θέλουμε να την ορίσουμε, είναι συνάντηση που προξενεί δυσαρέσκεια, χωρίς ζημιά. Ο αηδής είναι τέτοιου είδους άνθρωπος. (1) 1. Η αηδία είναι όρος που έχει ευρεία εφαρμογή. Στην κυριολεξία σημαίνει τη συμπεριφορά που αφήνει στον άλλο μία δυσάρεστη γεύση στο στόμα. Ο αηδής παίρνει την ακριβή του σημασία από τα κάθε φορά συμφραζόμενα. Εδώ θα λέγαμε ότι είναι ο αδιάκριτος, ανάγωγος και ενοχλητικός άνθρωπος.  Μπορεί να μπει και να ξυπνήσει κάποιον που κοιμήθηκε πριν λίγο, για να του μιλήσει. Εμποδίζει ανθρώπους που ετοιμάζονται να αποπλεύσουν. Όταν έρχονται κάποιοι να τον δουν, τους ζητάει να τον περιμένουν, μέχρι να επιστρέψει από τον περίπατό του. Παίρνει το παιδί (φίλου του) από την παραμάνα, του μασάει αυτός το φαΐ (2) και το ταΐζει, του μιλάει παιδιακίστικα και το αποκαλεί “τερατάκι εσύ του παππού”.  2. Πράγμα που ήταν δουλειά της παραμάνας.  Στο φαΐ διηγείται ότι πήρε ελλέβορο ως εμετικό και καθαρτικό και ότι η χολή τα περιττώματά του ήταν πιο...

 Η δυσχέρεια είναι παραμέληση του σώματος που προκαλεί δυσαρέσκεια (ενόχληση στους άλλους). (1) 1. Δυσχερής είναι αυτός που δύσκολα μπορεί κανείς να τον χειριστεί και μεταφορικά ο λυπηρός, ο ενοχλητικός, ο εχθρικός, ο ιδιότροπος, ο μεμψίμοιρος, ο δύστροπος. Καμία από τις παραπάνω αποδόσεις του νοήματος της λέξης δεν ταιριάζει ακριβώς με όλες τις λεπτομέρειες του χαρακτήρα. Κατά τον Θεόφραστο λοιπόν, δυσχερής, είναι ο σιχαμένος, ο βρωμιάρης και αποκρουστικός.    Ο δυσχερής είναι τέτοιου είδους άνθρωπος. Ενώ έχει ψωρίαση και αλφισμό (2) και μεγάλα νύχια, περπάτα και λέει ότι είναι κληρονομικές ασθένειες, διότι τα είχε και ο πατέρας και ο παππούς του, γι’ αυτό δεν είναι εύκολο να μπει άλλο στην οικογένεια (3). 2. Στο αρχαίο κείμενο η λέξη λέπρα δηλώνει κατά πάσα πιθανότητα μια μορφή ψωρίασης ή εκζέματος. Ο αλφισμός (άλφος στο αρχαίο κείμενο) είναι η απώλεια της χρωμάτωσης του δέρματος.  3. Δηλαδή, να υιοθετήσουν κάποιο ξένο. Είναι ικανός να έχει πληγές σ...

Η δυσπιστία είναι γενικά η γνώμη που έχει κάποιος ότι όλοι είναι άδικοι. Ο δύσπιστος είναι τέτοιος άνθρωπος που αφού στείλει τον δούλο να ψωνίσει μετά στέλνει κι άλλον για να μάθει πόσο πλήρωσε. Κουβαλάει αυτός χρήματα (κανονικά τα μετέφεραν οι δούλοι) και κάθε διακόσια μέτρα κάθεται και μετράει πόσα είναι. Όταν ξαπλώσει, ρωτάει τη γυναίκα (1) του αν έχει κλείσει το μπαούλο, αν είναι σφραγισμένο το ράφι με τα ασημικά, αν έχει βάλει τον σύρτη στην πόρτα της αυλής κι αν εκείνη απαντήσει καταφατικά, δεν το πιστεύει, αλλά σηκώνεται ο ίδιος από τα στρωσίδια, γυμνός και ξυπόλυτος, και, ανάβοντας το λυχνάρι, περιφέρεται για να επιθεωρήσει τα πάντα, κι έτσι μόνο μπορεί να κοιμηθεί. 1. Συνήθως το Αθηναϊκό ανδρόγυνο κοιμόταν σε χωριστά δωμάτια. Ο καχύποπτος μοιράζεται το κρεβάτι με τη γυναίκα του, επειδή πιθανώς δεν την εμπιστεύεται.  Από ανθρώπους που του χρωστούν χρήματα, έρχεται με μάρτυρες και ζητάει τους τόκους, για να μην μπορούν να του αρνηθούν (ότι τους ζητήθηκαν χρήματα)....

Η μεμψιμοιρία είναι υποτίμηση υπέρ του δέοντος των δώρων που παίρνει κάποιος. Ο μεμψίμοιρος είναι το είδος του ανθρώπου, ο οποίος λέει σε εκείνον που  του φέρνει μερίδα φαγητού σταλμένη από κάποιο φίλο: “Μου στέρησε την ευκαιρία να δοκιμάσω τη σούπα και το κρασί με το να μη με καλέσει στο δείπνο”. Όταν η ερωμένη του τον φιλά με πάθος, της λέει: “Αναρωτιέμαι αν πράγματι με αγαπάς με την καρδιά σου”. Αγανακτεί με τον Δία, όχι γιατί βρέχει, αλλά γιατί έβρεξε με καθυστέρηση. Αν βρει ένα πουγκί με λεφτά στο δρόμο, λέει: ”Θησαυρό όμως δεν έχω βρει ποτέ”. Αν αγοράσει σε φθηνή τιμή κάποιο δούλο, έχοντας παζαρέψει πολύ με τον πωλητή, λέει: “Αναρωτιέμαι αν είναι γερό το εμπόρευμα, τόσο φθηνά που το αγόρασα”. Σ’ εκείνον που του φέρνει την καλή είδηση “Απέκτησες γιο!” απαντάει: “Αν προσθέσεις ότι χάθηκε και η μισή περιουσία, θα πεις την αλήθεια”. Αν κερδίσει μία δίκη, και μάλιστα έχοντας λάβει το σύνολο των ψήφων, κατηγορεί αυτόν που του έγραψε το λόγο ότι παρέλειψε πολλά από τα δίκαιά του...

Η δεισιδαιμονία φαίνεται ότι είναι βασικά ο φόβος μπροστά η θεότητα, ενώ δεισιδαίμονας (1) το είδος του ανθρώπου που, αφού πλύνει τα χέρια (2) του στην πηγή και ραντίσει όλο του το σώμα με νερό από κάποιο ιερό, βάζει στο στόμα του φίλο δάφνης (3) κυκλοφορεί έτσι όλη τη μέρα (4). 1. Η λέξη δεισιδαίμονας στην παλαιότερη χρήση της, περιγράφει έναν άνθρωπο που χαρακτηρίζεται από μια θεοσέβεια παραδοσιακού χαρακτήρα. Ο δεισιδαίμων του Θεόφραστου έχει δύο κύριους φόβους, το φόβο του υπερφυσικού και το φόβο του μιάσματος. Δείχνει λίγο ενδιαφέρον για τους κύριους θεούς και τη λατρεία της πόλης. Προτιμά να τιμά (ή να φοβάται) υπερφυσικές οντότητες όπως η Εκάτη ή οι νεωστί διαδοθείσες θεότητες Σαβάζιος και Ερμαφρόδιτος. Ασκητή λατρεία ιδιωτικά, ενώ τείνει να μετέχει σε περιθωριακές θρησκευτικές ομάδες.    2. Οι αρχαίοι έπλεναν τα χέρια τους πριν από κάθε ιεροπραξία. Εδώ δεν αναφέρεται καμία συγκεκριμένη ιεροτελεστία στην οποία πρόκειται να συμμετάσχει ο δεισιδαίμων. Πλένεται πα...

Η αυθάδεια (1) είναι λεκτική τραχύτητα στις συναναστροφές (2), και ο αυθάδης είναι ο άνθρωπος που όταν τον ρωτούν “Πού είναι ο τάδε;” απαντά “Μη με ενοχλείς”. 1. Σύμφωνα με τον Αριστοτέλη, ο αυθάδης τείνει να γίνεται ευχάριστος στον εαυτό του και τοποθετεί την αυθάδεια στο άνω άκρο της κλίμακας που οδηγεί στην αρέσκεια δηλαδή την προσπάθεια να αρέσει κάνεις σε όλους (το ενδιάμεσο αρέσκειας αυθάδειας είναι η σεμνότης).  Είναι εγωιστής και δεν δέχεται να λαμβάνει συμβουλές. Η τραγωδία συνδέει την αυθάδεια με τον Προμηθέα και τη Μήδεια. 2. Ο ορισμός είναι ανεπαρκής. Όταν τον χαιρετήσουν, δεν ανταποδίδει τον χαιρετισμό. Όταν πουλάει κάτι δεν λέει στους αγοραστές πόσο κάνει, αλλά ρωτάει “Πόσο λες να κάνει;” Σ’αυτούς που τον τιμούν και τους στέλνουν φαγητό στις γιορτές λέει ότι αυτά που του δίνουν δεν αξίζουν τίποτα. Δεν συγχωρεί ούτε αυτόν που τον λέρωσε χωρίς να το θέλει, ούτε αυτόν που τον έσπρωξε ή του πάτησε το πόδι. Στον φίλο, που τον παρακινεί να συνεισφέρει ένα ποσό σε...

Η αφηρημάδα, αν θέλουμε να την ορίσουμε, είναι νωθρότητα της ψυχής στα λόγια και τις πράξεις (1). Ο αφηρημένος είναι το είδος του ανθρώπου πού αφού λογαριάζει με τις ψηφίδες και βγάζει το σύνολο ρωτά τον διπλανό του πόσο είναι (2). 1. Ο ορισμός μπορεί να έχει επηρεαστεί από τον Πλάτωνα ή τους ψευδοπλατωνικούς.  2. Οι αρχαίοι Έλληνες και Ρωμαίοι έκαναν τους λογαριασμούς τους με τους λεγόμενους ψήφους, μικρά και λειά λιθάρια, τα οποία τοποθετούσαν σ’ ένα αβάκιο χωρισμένο σε στήλες.  Όταν είναι κατηγορούμενος και πρόκειται να παρουσιαστεί στο δικαστήριο, ξεχνιέται και φεύγει στην εξοχή. Όταν είναι θεατής στο θέατρο, τον παίρνει ο ύπνος και μένει μόνος του (3). Αν έφαγε πολύ, σηκώνεται τη νύχτα για την ανάγκη του και τον δαγκώνει ο σκύλος του γείτονα (4). Αν πάρει κάτι και το κρύψει, μετά το ψάχνει και δεν μπορεί να το βρει.  3. Ο αρχαίος θεατής καθόταν πάνω στην αυλή πέτρα.Το γεγονός ότι καταφέρνει να κοιμηθεί σε τόσο δύσκολες συνθήκες και χωρίς να ξυπνάει από ...

Δίχως αμφιβολία ο υπερβολικός ζήλος θα φανεί ότι είναι καλοπροαίρετη ανάληψη λόγων και πράξεων (1), ενώ ο άνθρωπος της υπερβολής είναι το είδος του ανθρώπου που σηκώνεται και εξαγγέλλει υποσχέσεις, τις οποίες δεν θα καταφέρει να εκπληρώσει  1. Ο ορισμός είναι ανεπαρκής και νοηματικά και εκφραστικά. Έγιναν διάφορες ερμηνευτικές απόπειρες, καμία όμως δεν μπορεί να θεωρηθεί ικανοποιητική. Ενώ κάποια υπόθεση είναι κατά γενική ομολογία δίκαιη, αυτός αντιτείνει ότι χρειάζεται έλεγχος (ενώ θα έπρεπε να ηρεμήσει και να αφήσει την υπόθεση να κυλήσει υπέρ του, αυτός με την επιμονή του κουράζει τους δικαστές ή εγείρει αμφιβολίες το μυαλό τους). Αναγκάζει το δούλο να κεράσει περισσότερο κρασί απ’ όσο μπορούν να πιουν οι καλεσμένοι. Χωρίζει αυτούς που τσακώνονται, ακόμη και εκείνους που δεν τους γνωρίζει. Προχώρα μπροστά ως οδηγός σε κάποιο μονοπάτι, ύστερα όμως δεν καταφέρνει να βρει προς τα πού κατευθύνεται. Πλησιάζει τον στρατηγό και τον ρωτάει πότε σκοπεύει να παρατάξει το στράτε...

Αυτοί που έχουν τους ίδιους γονείς, εννοώ πατέρα και μητέρα, λέμε ότι είναι εκ φύσεως οικείοι μεταξύ τους. Ακόμα θεωρούμε τους απογόνους των ίδιων προγόνων οικείους μεταξύ τους, όπως άλλωστε και τους συμπολίτες, αφού μοιράζονται τον ίδιο τόπο και συναναστρέφονται μεταξύ τους. Δεν θεωρούμε όμως οικείους μεταξύ τους αυτούς που κατάγονται από τους ίδιους, αν κάποιοι από τους πρώτους προγόνους τους δεν είναι ίδιοι με τους αρχηγούς του γένους ή δεν κατάγονται από αυτούς. Έτσι, πιστεύω, λέμε ότι και Έλληνας με Έλληνα και μπαρμπαρός με βάρβαρο και όλοι οι άνθρωποι είναι οικείοι και συγγενείς μεταξύ τους για έναν από τους δύο αυτούς λόγους, ή επειδή κατάγονται από τους ίδιους προγόνους ή επειδή έχουν την ίδια διατροφή, έθιμα και το ίδιο γένος. Έτσι λοιπόν θεωρούμε ότι όλοι οι άνθρωποι είναι συγγενείς μεταξύ τους και επίσης με όλα τα ζωντανά πλάσματα. Διότι και τα θεμελιακά μέρη του σώματος είναι τα ίδια. Δεν το λέω αυτό αναφορικά με τα πρωταρχικά στοιχεία, διότι από αυτά συνίστανται και τα...

Η ακαιρία (1) είναι χάσιμο της κατάλληλης ευκαιρίας, η οποία ενοχλεί αυτούς που συναντούν τον φορτικό (ασυγχρόνιστο) (2) 1. Ο Θεόφραστος διακρίνει τρία είδη του φορτικού: τον άκαιρο, τον αηδή και τον περίεργον. Ο πρώτος είναι ενοχλητικός από απερισκεψία και έλλειψη ανατροφής, ο δεύτερος από εγωισμό, ο τρίτος από ζήλο, πού γίνεται με καλή πρόθεση αλλά σε ακατάλληλο καιρό.  2. Ο αφηρημένος αυτός ορισμός φαίνεται ότι έχει πλάστη με βάση τον αντίθετό του στους ψευδοπλατωνικούς Όρους  Ιδού τι λογής άνθρωπος είναι ο ακέραιος. Έρχεται και πιάνει την κουβέντα σε κάποιον που είναι απασχολημένος. Κάνει καντάδα έξω από το σπίτι της ερωμένης του όταν αυτή έχει πυρετό. Πηγαίνει σε κάποιον που μόλις έχασε κάποια υπόθεση εγγύησης και τον παρακαλεί να εγγυηθεί και γι’ αυτόν. (3) 3. Εγγυητές ορίζονταν για τα δάνεια, τις πωλήσεις, τις μισθώσεις κ.λ.π. και αντικαθιστούσαν τους οφειλέτες σε όλες τους τις υποχρεώσεις και τιμωρούνταν, αν χρειαζόταν, αντί γι’ αυτούς. Παρουσιάζεται μά...

Δεν είναι δύσκολο να οριστεί η βδελυρία. Πρόκειται για παιδαριώδη συμπεριφορά κατάδηλη και επονείδιστη.  (1) 1. Η βδελυρία (από το ρήμα βδέω = πέρδομαι, βρωμάω, προκαλώ δυσωδία) είναι γενικά η κτηνώδης διαγωγή, η έλλειψη αιδούς και ευπρέπειας, ενώ ο βδελυρός είναι ο αηδιαστικός, ο άξιος αποστροφής, ο αναίσχυντος. Η λέξη απαντά συχνά στον Αριστοφάνη και τους ρήτορες όπου γειτονεύει συνήθως με λέξεις που δηλώνουν αδιαντροπιά και θράσος, όπως αναίδεια. Δεν περιορίζεται στα λόγια, αλλά προχωρά και σε άσεμνες πράξεις, όπως η επίδειξη των γεννητικών του οργάνων στις γυναίκες. Γενικά στο Θεόφραστο, ο βδελυρός είναι εκείνος, ο οποίος δεν λαμβάνει υπόψιν του αν οι λόγοι ή οι πράξεις του είναι απρεπείς. Η ασυνήθιστη αρχή του ορισμού αυτού δείχνει πως έχει γίνει κάποια διασκευή. Ο βδελυρός, είναι το είδος του ανθρώπου που, όταν συναντά στο δρόμο του ελεύθερες γυναίκες, σηκώνει το ένδυμα του και δείχνει τα γεννητικά του όργανα (2). 2. Ελεύθερες γυναίκες, δηλαδή γυναίκες που οι γονε...

Η τσιγκουνιά (1) είναι η υπερβολική οικονομία για χάρη του συμφέροντος (2). Ο τσιγκούνης είναι τέτοιος άνθρωπος, που προτού τελειώσει ο μήνας πηγαίνει στο σπίτι του οφειλέτη του και απαιτεί τόκο μισό οβολό (3). Όταν συντρώγει με άλλους, μέτρα πόσα ποτήρια ήπιε ο καθένας (4) ενώ η εναρκτήρια σπονδή του στην Άρτεμη είναι η μικρότερη από όλών των ομοτράπεζών του.  1. Η λέξη που χρησιμοποιείται στο αρχαίο κείμενο, μικρολογία, μαζί με τις συγγενικές της λέξεις, είναι κανονικά η μανία να ασχολείται κανείς με μηδαμινά πράγματα (λ.χ. ασήμαντες λεπτομέρειες ή με τετριμμένες εργασίες). Συχνά συνδέεται με την ανελευθερία. Όπως η ανελευθερία έτσι και η μικρολογία συνδέονται συχνά με την μικροπρέπεια στα χρήματα. Ο μικρολόγος του κειμένου μας εκφράζει με παραδειγματικό τρόπο αυτή τη στενότερη έννοια της λέξης. Μπορεί να συγκριθεί με τα πρόσωπα που ο Αριστοτέλης αποκαλεί κίμβικας και κυμινοπρίστας. Στα Ηθικά Νικομάχεια ο Αριστοτέλης αναφέρει ότι η ανελευθερία έχει δύο όψεις. Η μία όψη είν...

[Η αναισχυντία, θα μπορούσε να οριστεί ως περιφρόνηση της κοινής γνώμης για αισχρό κέρδος. Ο αναίσχυντος είναι τέτοιος άνθρωπος.](1) 1. Ο Αριστοτέλης ορίζει την αναισχυντία σε σχέση με την αιδώ, η έλλειψη της αιδούς είναι η αναισχυντία. Ο ορισμός μοιάζει να έχει αντληθεί από τους ψευδοπλατωνικούς όρους. Ο όρος αναισχυντία πάντως, δεν χρησιμοποιούνταν ειδικά για την επιθυμία του κέρδους, αλλά συνδεόταν γενικά με την αδιαντροπιά. Η σύνδεση του όρου ειδικά με την τάση του κέρδους αποτελούσε κοινό τόπο μεταξύ των αρχαίων ηθικών και σατιρικών συγγραφέων. Ας σημειωθεί ότι σ’ αυτόν και σε άλλους τρεις χαρακτήρες που σχετίζονται με το κέρδος και τα χρήματα, αποφεύγονται γενικώς οι συνήθεις όροι φιλαργυρία και φιλοχρηματία. Κοινή είναι επίσης η διάκριση μεταξύ της τάσης να παίρνει κανείς από τους άλλους και της τάσης να μη δίνει. Η διάκριση αυτή φαίνεται ότι έχει αντληθεί από τον Αριστοτέλη, ο οποίος στα Ηθικά Νικομάχεια σημειώνει ότι η έλλειψη γενναιοδωρίας (την αποκαλεί ανελευθερία) σ...