Θεόφραστος - Χαρακτήρες: 23. Αλαζονεία

Η αλαζονεία είναι σε γενικές γραμμές η προσποίηση πως υπάρχουν αγαθά που δεν υπάρχουν. Τέτοιος άνθρωπος είναι ο αλαζόνας.

Στέκεται στην προκυμαία και διηγείται στους ξένους ότι έχει δώσει πολλά χρήματα σε θαλασσοδάνεια (1), περιγράφει λεπτομερώς τη δανειστική αυτή εργασία και πόσα έχει κερδίσει και έχει χάσει. Ταυτόχρονα, ενώ κομπάζει γι’ αυτά, στέλνει τον δούλο του στην τράπεζα, παρ’ ότι οι καταθέσεις του είναι όλες κι όλες μια δραχμή. 

1. Ο τόκος των δανείων για τις δραστηριότητες στη θάλασσα, έφτανε το 30% ενώ για την ξηρά μόνο 18%. 

Είναι ικανός να κοροϊδέψει και κάποιον συνοδοιπόρο του, λέγοντας ότι εκστράτευσε μαζί με τον Αλέξανδρο και πώς του φερόταν αυτός και πόσα ποτήρια στολισμένα με πολύτιμους λίθους έφερε από την εκστρατεία. Επίσης να υποστηρίξει πως οι τεχνίτες της Ασίας είναι καλύτεροι από της Ευρώπης, και να λέει όλα τούτα με στόμφο, αν και ποτέ δεν έχει φύγει από την πόλη.

Λέει ακόμα ότι έχει τρεις επιστολές από τον Αντίπατρο (2), με τις οποίες τον προσκαλούσε να πάει στη Μακεδονία και ότι, ενώ του δινόταν άδεια εξαγωγής ξυλείας (από τη Μακεδονία) χωρίς δασμούς, αρνήθηκε, για να μην τον συκοφαντήσει κανείς, λέγοντας ότι: “Είναι περισσότερο απ’ όσο αρμόζει φίλος με τους Μακεδόνες” (3).

2. Ο Αντίπατρος ήταν τοποτηρητής του Μεγάλου Αλεξάνδρου στη Μακεδονία και στην Ελλάδα γενικά κατά την εκστρατεία του στην Ασία (322 - 310 π.χ.)

3. Το συγκεκριμένο χωριό είναι αρκετά φθαρμένο. Μία άλλη πιθανή διόρθωση του είναι η φράση οι Μακεδόνες έπρεπε να είναι πιο πανούργοι για να με προσελκύσουν με τέτοια δώρα.

Κατά τη σιτοδεία (4) υποστηρίζει ότι έδωσε περισσότερα από πέντε τάλαντα στους άπορους πολίτες, γιατί δεν μπορούσε να αρνηθεί.

 4. Η σιτοδεια ήταν σοβαρές κρίσεις όπου παρουσιάστηκαν σοβαρές ελλείψεις σιτηρών στην Αθήνα. Η οξύτερη απ’ αυτές κρίση φαίνεται να ήταν αυτή του 328 327. Τότε ένας μέδιμνος σιταριού πωλούνταν προς 16 δραχμές από πέντε που ήταν η κανονική του τιμή. Τα ποσά που δόθηκαν τότε δόθηκαν άπαξ, ο αλαζόνας όμως υπονοεί ότι επιδόθηκε σε μία διαρκή συνεισφορά προς τους φτωχούς συμπολίτες του, στην οποία υποτίθεται ότι δεν του έκανε καρδιά να πει όχι. Αυτή η τελευταία λεπτομέρεια στοχεύει στο να πείσει το ακροατήριό του όχι μόνο για τον δήθεν πλούτο του, αλλά και για την υποτιθέμενη μεγαλοψυχία και γενναιοδωρία του. 

Όταν βρίσκεται μεταξύ αγνώστων, παρακαλεί έναν από αυτούς να λογαριάσει με τις ψηφίδες και, αφού μετρήσει κατά χίλιες δραχμές και κατά μία και αφού προσθέσει προς πιστοποίηση και ονόματα οφειλετών στο καθένα από αυτά τα ποσά, να φτάσει το σύνολο στα δέκα τάλαντα. Και λέει ότι αυτό δόθηκε σε εράνους γι’ αυτούς, παραλείποντας εξάλλου να αναφέρει τις τριηραρχίες (5) και τις άλλες δημόσιες λειτουργίες που έχει αναλάβει.

5. Η τριηραρχία ήταν μία μορφή έμμεσης φορολογίας όπου ένας εύπορος πολίτης της Αθήνας έπρεπε να εξοπλίσει με δαπάνες του μία τριήρη, την οποία του έδινε η πόλη, να φροντίζει για τη συντήρησή της και για την μισθοδοσία του πληρώματος.

Πλησιάζει αυτούς που πουλάνε τα καλά άλογα και προσποιείται ότι θέλει να αγοράσει.

Πάει στα μαγαζιά που πουλάνε ρούχα και ζητάει να αγοράσει ενδύματα αξίας δύο ταλάντων και βρίζει τον ακόλουθό του δούλο που δεν έφερε μαζί τα χρήματα.

Ενώ κατοικεί σε σπίτι με ενοίκιο, λέει σε όποιον δεν το ξέρει ότι είναι το πατρικό του και ότι πρόκειται να το πουλήσει, γιατί είναι μικρό για τους ξένους που φιλοξενεί. 

Θεόφραστος, Άπαντα, Τόμος 8, Εκδόσεις Κάκτος, Θεόφραστος Χαρακτήρες, Εκδόσεις Ζήτρος, Θεόφραστος Χαρακτήρες - Αρίστων ο Κείος Για την αλαζονεία - Σάτυρος Περί Χαρακτήρων, Εκδόσεις Εξάντας