Θεόφραστος - Χαρακτήρες: 11. Ο Βδελυρός

Δεν είναι δύσκολο να οριστεί η βδελυρία. Πρόκειται για παιδαριώδη συμπεριφορά κατάδηλη και επονείδιστη.  (1)

1. Η βδελυρία (από το ρήμα βδέω = πέρδομαι, βρωμάω, προκαλώ δυσωδία) είναι γενικά η κτηνώδης διαγωγή, η έλλειψη αιδούς και ευπρέπειας, ενώ ο βδελυρός είναι ο αηδιαστικός, ο άξιος αποστροφής, ο αναίσχυντος. Η λέξη απαντά συχνά στον Αριστοφάνη και τους ρήτορες όπου γειτονεύει συνήθως με λέξεις που δηλώνουν αδιαντροπιά και θράσος, όπως αναίδεια. Δεν περιορίζεται στα λόγια, αλλά προχωρά και σε άσεμνες πράξεις, όπως η επίδειξη των γεννητικών του οργάνων στις γυναίκες. Γενικά στο Θεόφραστο, ο βδελυρός είναι εκείνος, ο οποίος δεν λαμβάνει υπόψιν του αν οι λόγοι ή οι πράξεις του είναι απρεπείς. Η ασυνήθιστη αρχή του ορισμού αυτού δείχνει πως έχει γίνει κάποια διασκευή.

Ο βδελυρός, είναι το είδος του ανθρώπου που, όταν συναντά στο δρόμο του ελεύθερες γυναίκες, σηκώνει το ένδυμα του και δείχνει τα γεννητικά του όργανα (2).

2. Ελεύθερες γυναίκες, δηλαδή γυναίκες που οι γονείς τους δεν ήταν δούλοι. Η επίδειξη των γεννητικών του οργάνων ήταν πολύ μεγάλη προσβολή και αφορμή ιερής αγανάκτησης.

Στο θέατρο χειροκροτεί, όταν οι άλλοι σταματήσουν, και σφυρίζει τους ηθοποιούς, που αρέσουν στους υπόλοιπους. Όταν επικρατεί σιωπή στο θέατρο, σηκώνει το κεφάλι και ρεύεται, για να κάνει τους θεατές να γυρίσουν και να κοιτάξουν.

Όταν στην αγορά είναι μαζεμένος κόσμος, πηγαίνει και στέκεται στους πάγκους με τα καρύδια, τα μύρτα, ή τους καρπούς και τραγανίζει, μιλώντας ταυτόχρονα με τον πωλητή. Φωνάζει κάποιον από τους παριστάμενους με το όνομά του, κι ας μην είναι φίλος του. Όταν βλέπει ανθρώπους να πηγαίνουν κάπου βιαστικοί, τους φωνάζει να τον περιμένουν.

Αν κάποιος έχασε στο δικαστήριο μια σημαντική δίκη, τον πλησιάζει, καθώς εκείνος φεύγει, και τον συγχαίρει.

Ψωνίζει ο ίδιος (3) και μισθώνει αυλητρίδες (4), δείχνει σε όσους συναντά τα ψώνια και τους προσκαλεί στο τραπέζι (5). Σταματάει μπροστά σε κουρείο ή μυροπωλείο (6) και διηγείται ότι πρόκειται να οργανώσει μεθύσι. 

3. Θεωρούνταν απρεπές για κάποιον πολίτη να μεταφέρει μόνος του τα ψώνια από την αγορά. Τη δουλειά αυτή έκαναν οι δούλοι.

4. Οι αυλητρίδες ήταν απαραίτητες στα συμπόσια. Εκτός από το παίξιμο του αυλού, συχνά ασκούσαν και το επάγγελμα της εταίρας, γι’ αυτό δεν απολάμβαναν καλής φήμης.

5. Η πρόσκληση γίνεται ειρωνικά.

6. Τα κουρεία και τα μυροπωλεία ήταν μέρη στα οποία σύχναζαν οι αργόσχολοι. Εκεί συζητούσαν διάφορα θέματα, γι’ αυτό και ο Θεόφραστος αποκαλεί αλλού περιπαικτικά τα κουρεία “συμπόσια χωρίς κρασί”. 

Πηγή: Θεόφραστος, Άπαντα, Τόμος 8, Εκδόσεις Κάκτος, Θεόφραστος Χαρακτήρες, Εκδόσεις Ζήτρος, Θεόφραστος Χαρακτήρες - Αρίστων ο Κείος Για την αλαζονεία - Σάτυρος Περί Χαρακτήρων, Εκδόσεις Εξάντας