Θεόφραστος - Χαρακτήρες: 18. Δυσπιστία

Η δυσπιστία είναι γενικά η γνώμη που έχει κάποιος ότι όλοι είναι άδικοι. Ο δύσπιστος είναι τέτοιος άνθρωπος που αφού στείλει τον δούλο να ψωνίσει μετά στέλνει κι άλλον για να μάθει πόσο πλήρωσε. Κουβαλάει αυτός χρήματα (κανονικά τα μετέφεραν οι δούλοι) και κάθε διακόσια μέτρα κάθεται και μετράει πόσα είναι.

Όταν ξαπλώσει, ρωτάει τη γυναίκα (1) του αν έχει κλείσει το μπαούλο, αν είναι σφραγισμένο το ράφι με τα ασημικά, αν έχει βάλει τον σύρτη στην πόρτα της αυλής κι αν εκείνη απαντήσει καταφατικά, δεν το πιστεύει, αλλά σηκώνεται ο ίδιος από τα στρωσίδια, γυμνός και ξυπόλυτος, και, ανάβοντας το λυχνάρι, περιφέρεται για να επιθεωρήσει τα πάντα, κι έτσι μόνο μπορεί να κοιμηθεί.

1. Συνήθως το Αθηναϊκό ανδρόγυνο κοιμόταν σε χωριστά δωμάτια. Ο καχύποπτος μοιράζεται το κρεβάτι με τη γυναίκα του, επειδή πιθανώς δεν την εμπιστεύεται. 

Από ανθρώπους που του χρωστούν χρήματα, έρχεται με μάρτυρες και ζητάει τους τόκους, για να μην μπορούν να του αρνηθούν (ότι τους ζητήθηκαν χρήματα).

Είναι ικανός να δώσει τα ρούχα του όχι σ’ εκείνον τον καθαριστή που θα κάνει την καλύτερη δουλειά, αλλά σ’ εκείνον που τυχόν διαθέτει αξιόπιστο (2).

2. Επειδή φοβάται ότι τα ρούχα του θα χαθούν ή θα καταστραφούν κατά τον καθαρισμό, γι’ αυτό και διαλέγει καθαριστή, ο οποίος θα μπορεί να τον αποζημιώσει για τη φθορά, αφού θα διαθέτει αξιόπιστο εγγυητή.

Όταν έρθει κανείς να του ζητήσει ποτήρια, το πιθανότερο είναι να μην του τα δώσει. Αν όμως πρόκειται για κάποιον οικείο του ή για κάποιο συγγενή, θα τα δώσει, αφού κάνει τα πάντα, εκτός από το να δοκιμάσει στη φωτιά τη σύσταση των ποτηριών και να ζυγίσει το βάρος τους, και αφού κοντέψει να λάβει ακόμη και εγγυητή (3).

3. Ο δανεισμός οικιακών αντικειμένων δεν απαιτούσε τόκους, μάρτυρες ή εγγυήσεις. Τα αντικείμενα αυτά που αναφέρονται στο κείμενο ήταν συνήθως από μέταλλο, χρυσό ή ασήμι. Εδώ όμως δεν δηλώνεται με ακρίβεια το μέταλλο. Αν τα ποτήρια αυτά ήταν πραγματικά πολύτιμα τότε οι πράξεις του καχύποπτου δεν θα ήταν και τόσο υπερβολικές.

Διατάζει τον δούλο που τον ακολουθεί να μη βαδίζει πίσω του αλλά μπροστά του, για να τον προσέχει μην τυχόν και αποδράσει στο δρόμο.

Σε αυτούς που αγόρασαν κάτι από εκείνον και του λένε: “Πόσο κάνει; Γραψ’ το, γιατί τώρα δεν προφταίνω”, λέει: “Σ’ το στέλνω, μη σε απασχολεί. Θα έρθω μαζί σου μέχρι να βρεις καιρό”. 

Θεόφραστος, Άπαντα, Τόμος 8, Εκδόσεις Κάκτος, Θεόφραστος Χαρακτήρες, Εκδόσεις Ζήτρος, Θεόφραστος Χαρακτήρες - Αρίστων ο Κείος Για την αλαζονεία - Σάτυρος Περί Χαρακτήρων, Εκδόσεις Εξάντας