Φάρος του Πνεύματος

Ο αγώνας για την απελευθέρωση των Ιωαννίνων υπήρξε η σημαντικότερη στρατιωτική αντιπαράθεση μεταξύ Ελλάδας και Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στο μέτωπο της Ηπείρου, κατά τη διάρκεια του Α' Βαλκανικού Πολέμου (5 Οκτωβρίου 1912- 18 Μαΐου 1913). Η πολεμική αναμέτρηση για την κατάληψη της πρωτεύουσας της Ηπείρου κράτησε σχεδόν τρεις μήνες, από τις 29 Νοεμβρίου 1912 έως τις 21 Φεβρουαρίου 1913, οπότε οι οθωμανικές δυνάμεις παραδόθηκαν στον διάδοχο Κωνσταντίνο, που ηγείτο των ελληνικών όπλων. Πενήντα ημέρες μετά την έναρξη του πολέμου, τα μόνα σοβαρά οθωμανικά ερείσματα στα Βαλκάνια απέμεναν τα Γιάννενα, η Σκόδρα και η Αδριανούπολη, με τους Έλληνες και τους συμμάχους αντίστοιχα καθηλωμένους προσωρινά μπροστά στο Μπιζάνι και στην Τσατάλτζα, στον δρόμο για την Κωνσταντινούπολη. Ο σουλτάνος θέλησε ν’ αρπάξει την ευκαιρία και ζήτησε ανακωχή, καλώντας τους συμμάχους στην Τσατάλτζα να κουβεντιάσουν. Σερβία και Βουλγαρία δέχτηκαν. Η Ελλάδα, όχι. Η κουβέντα οδήγησε στη συνδιάσκεψη του Λονδίνου μ...

Η φωτογραφία είναι ένα ντοκουμέντο από τη γερμανική κατοχή. Είναι η Πρωτοχρονιά του 1944. Ο «γενικός διοικητής – υπουργός Κρήτης», Ιωάννης Πασσαδάκης, αποχωρεί από την έδρα της γερμανικής διοίκησης στα Χανιά, όπου είχε παρατεθεί δεξίωση προς τιμή των «εκπροσώπων» του κρητικού λαού. Η φωτογραφία είχε δημοσιευτεί στον κατοχικό “Κρητικό Κήρυκα”, με τη λεζάντα: “Μια ωραία εικών από την γενομένην εν Χανίοις επί τω νέω έτει επίσημον δεξίωσιν των Ελληνικών Αρχών και αντιπροσωπειών της κοινωνίας των Χανίων παρά τω κυρίω Διοικητή τω φρουρίω Κρήτης. Ο κ. Αντιπρόσωπος του κ. Διοικητού του Φρουρίου Κρήτης αποχαιρετά εις την έξοδον του Μεγάρου της Γερμανικής Διοικήσεως τον Υπουργόν κ. Πασσαδάκην και τους λοιπούς επισήμους”.  Ο Πασσαδάκης στην ομιλία του εκείνη την Πρωτοχρονιά του 1944, που είχε δημοσιευτεί στην ίδια εφημερίδα, χαρακτήριζε, εκ μέρους του κρητικού λαού (!), τους Γερμανούς κατακτητές «γενναία τέκνα της μεγάλης και ισχυράς Γερμανικής Φυλής», προς τα οποία, μόλις ερχόταν «...

Ὤ, καλοί μου, εἴπατ᾿ ἔτσι: «Ἢ θὰ κάμουμε κάτι μεγάλο, ἢ δὲ θὰ γυρίσουμε πίσω!» Καὶ κάματε κάτι, ἀπ᾿ αὐτὸ ποὺ νειρόσαστε πιότερο ἀκόμα μεγάλο! Άγγελος Σικελιανός, Πρωτέας, από το Λυρικός βίος 1968. Στις 26 Δεκεμβρίου του 1940 ο χιονιάς είχε “χτυπήσει” την Αττική. Το απόγευμα εκείνης της ημέρας απέπλευσε από τον Ναύσταθμο το υποβρύχιο ΠΡΩΤΕΥΣ. Αποστολή του να περιπολεί στο στενό του Οτράντο, 11 μίλια από το Αλβανικό νησάκι Σασάν, απέναντι από τον Αλβανικό Αυλώνα, μέχρι τις 8 Ιανουαρίου. Τις προηγούμενες ημέρες στην περιοχή επιχειρούσαν τα Υ/Β Παπανικολής και Κατσώνης, είχαν πετύχει σημαντικά χτυπήματα και το σπουδαιότερο, κατάφεραν να επιστρέψουν ακέραια στη βάση τους. Το άτυχο υποβρύχιο είχε οριστεί να περιπολεί στο στενό Οτράντο ως τις 8 Ιανουαρίου 1941, είχε περάσει τη ναρκοθετημένη ζώνη και ανέβηκε ανενόχλητο την Αδριατική, με αποστολή να εμποδίσει τη μεταφορά στρατευμάτων από την Ιταλία στην Αλβανία. Έπεσε πάνω στη Ιταλική νηοπομπή και δεν έχασε την ευκαιρία. Ο κυβερ...

28/12/1944 Έπειτα από σκληρή μάχη οι Βρετανοί καταφέρνουν να καταλάβουν ολόκληρο το Ψυρρή και προωθούνται προς το Μεταξουργείο. Οι ΕΛΑΣίτες υπερασπιστές του πολέμησαν μέχρι την τελευταία σφαίρα. Ελάχιστοι κατάφεραν να διαφύγουν. Το βράδυ, μικτό απόσπασμα του ΕΛΑΣ ενήργησε καταδρομική επιχείρηση, φτάνοντας έως την οδό Πειραιώς και καταφέροντας σημαντικές απώλειες στον αντίπαλο. Ανάλογες καταδρομικές επιθέσεις έγιναν και σε άλλα σημεία της Αθήνας. Οι επιχειρήσεις των Βρετανών προς Φάρο-Κατσιπόδι και σε διάφορα σημεία ανατολικά της Λεωφόρου Συγγρού αναχαιτίστηκαν με επιτυχία. Την ίδια μέρα ξεκίνησε από το πρωί γενική επίθεση κατά του Βύρωνα και της Καισαριανής από όλες τις κατευθύνσεις και με όλα τα μέσα. Ο ΕΛΑΣ αναγκάστηκε να αφήσει την γραμμή Ηλιουπόλεως προκειμένου να αποφύγει την αναπόφευκτη πια κύκλωσή του από άρματα μάχης. Πολλά τμήματά του αντιτάχθηκαν με σθένος για ώρες, ξέμειναν ωστόσο από πυρομαχικά. Το βράδυ δόθηκε από την Ι Ταξιαρχία το γενικό σύνθημα της υποχώρησης πρ...

Ο θρυλικός ανταρτόπαπας "Παπα-Κουμπούρας" Το blog Ευρυτάνας ιχνηλάτης σάς παρουσιάζει "κάτι" πολύ σπάνιο και ιδιαίτερο... ενόψει Χριστουγέννων! Ιχνηλατήσαμε μία μοναδική μαρτυρία που αφορά έναν... αντάρτικο εορτασμό Χριστουγέννων στα Τοπόλιανα της Ευρυτανίας το 1942.  Μία ΕΛΑΣίτικη δύναμη με επικεφαλής τον Άρη Βελουχιώτη (μετά τη νικηφόρα μάχη του Μικρού Χωριού) και ύστερα από μία κοπιαστική πορεία, φτάνει στις 24-12-42 σ' αυτό το ευρυτανικό χωριουδάκι όπου οι κάτοικοί του βιώνουν, όπως άλλωστε όλος ο λαός, τις στερήσεις και την ανέχεια της μαύρης κατοχής! Τότε ο αλησμόνητος ανταρτόπαπας "Παπα-Κουμπούρας"/Κώστας Τζεβελέκης πήρε την ανάλογη πρωτοβουλία ώστε να αντιστρέψει το βαρύ κλίμα, με αποτέλεσμα οι φτωχοί χωρικοί να γιορτάσουν παρέα με τους αντάρτες εκείνη την ξεχωριστή μέρα. Από την προσωπική μας βιβλιοθήκη και το βιβλίο του Γιάννη Γ. Χατζηπαναγιώτου (καπετάν Θωμά), με τίτλο: "Η πολιτική διαθήκη του Άρη Βελουχιώτη" (εκδ. Δωρικ...

Άγγλοι στρατιώτες στην Αθήνα 22/12/1944 Ο συσχετισμός δυνάμεων συνεχίζει να μεταβάλλεται ραγδαία σε βάρος του ΕΛΑΣ στη μάχη της Αθήνας και του Πειραιά. Σε μια θεαματική επιχείρηση και με την υποστήριξη του βρετανικού στόλου αποβιβάστηκε στη Δραπετσώνα η 5η Ινδική Ταξιαρχία, για να καθηλωθεί όμως αμέσως στις προκυμαίες, έπειτα από μια ορμητική επιχείρηση του ΕΛΑΣ εναντίον της. Οι συγκρούσεις συνεχίστηκαν μέχρι αργά το βράδυ. Ο ΕΛΑΣ κατάφερε επίσης να αποκρούσει τις επιθέσεις στου Ψυρρή και τους Αμπελόκηπους, ενώ περιέσφιξε τον κλοιό γύρω από την Ομόνοια. Οι Βρετανοί, από την άλλη, προωθήθηκαν σε Βοτανικό, Πετράλωνα και Ν. Σμύρνη. Στη Νέα Σμύρνη, η δύναμη των Βρετανών ισοδυναμούσε πια με μια πλήρη Ταξιαρχία, που υποστηρίζονταν από 30 άρματα μάχης. Η άμυνα του μετώπου είχε καταστεί πλέον αδύνατη. Ακολούθως, ο ΕΛΑΣ άρχισε να πραγματοποιεί σύμπτυξη προς την περιοχή Φάρου-Κατσιπόδι (Δάφνη). Η υποχώρηση έγινε οργανωμένα, πειθαρχημένα και χάρη στην αυτοθυσία των ΕΛΑΣιτών. Όπως και π...

Η Ελληνοαμερικανίδα παραγωγός ανέδειξε την ιστορία του Σάββα, του Εβραίου ράφτη που οι κάτοικοι της Ερείκουσας, αγκάλιασαν και προστάτεψαν. Από μικρή άκουγε τις ιστορίες της γιαγιάς της, ανάμεσα στις οποίες και μία για το πώς οι κάτοικοι της Ερείκουσας ενώθηκαν σαν μια γροθιά για να σώσουν μια οικογένεια Εβραίων από το μένος των ναζί, στη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Ήταν η ιστορία του Σάββα, του Εβραίου ράφτη, των θυγατέρων του και της Ρόζας, ενός ορφανού κοριτσιού (συγγενικού τους προσώπου), που βρήκαν ασφαλές καταφύγιο στο μικρό αυτό νησί, στο βορειότερο από τα Διαπόντια νησιά, προκειμένου να γλιτώσουν από βέβαιο θάνατο. Οι κάτοικοι της Ερείκουσας το γνώριζαν ότι κρύβονταν εκεί αλλά το κράτησαν ως επτασφράγιστο μυστικό... Τα χρόνια περνούσαν αλλά στο μυαλό της Ιβέτ Μάνεση στριφογύριζε πάντα η ιστορία του Εβραίου ράφτη... Έτσι, αποφάσισε να εντοπίσει τους απογόνους του, όπως κι έγινε χάρη στην πλατφόρμα MyHeritage.Com. Εκεί ανακάλυψε αρχικά τη θετή εγγονή μίας κ...

Οι ερπύστριες ενός χτυπημένου Βρετανικού άρματος στην οδό Πειραιώς 13/12/1944 Ο ΕΛΑΣ κατέλαβε τα αεροδρόμια Τατοΐου και Ελευσίνας, ενώ συνέχισε να περισφίγγει τον κλοιό γύρω από το κέντρο της Αθήνας. Οι εμπροσθοφυλακές του είχαν διεισδύσει έως τις οδούς Σόλωνος και Σωκράτους, στην περιοχή της αγοράς και βρίσκονταν πλέον μόλις 1.000 μέτρα από ξενοδοχείο της «Μεγάλης Βρετανίας» και το Μέγαρο του Μετοχικού Ταμείου Στρατού, όπου ήταν εγκατεστημένα τα επιτελεία των εγχώριων αστικών και των βρετανικών δυνάμεων. Οι Βρετανοί αποσύρθηκαν από τη Σχολή Ασυρμάτου και τις Φυλακές Συγγρού. Οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ στην Καισαριανή ενήργησαν αντεπίθεση προς τα Κουπόνια, σταθεροποιώντας το μέτωπο έως τα τέλη Δεκεμβρίου. Στον Πειραιά, ο ΕΛΑΣ χτύπησε το Μέγαρο Σπυράκη και την Ηλεκτρική, όπου στρατωνίζονταν Βρετανοί και Χίτες, προξενώντας τους μεγάλες απώλειες. Στο μεταξύ, οι αφίξεις νέων ενισχύσεων του εχθρού συνεχίστηκαν όλη τη μέρα στην ακτογραμμή Καστέλας-Παλαιού Φαλήρου. Ο ΕΛΑΣ αναδιάταξε τις ...

Η «επιχείρηση Καλάβρυτα» Οι ναζί όφειλαν να ξεμπερδεύουν με την Εθνική Αντίσταση, χτυπώντας αλύπητα όχι μόνο τους αντάρτες αλλά και όσους τους υπέθαλπαν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, δηλαδή τα χωριά, τις πόλεις και τις κωμοπόλεις, όπου υπήρχαν πολιτικές οργανώσεις Εθνικής Αντίστασης κι όπου συχνά οι αντάρτικες δυνάμεις εύρισκαν καταφύγιο, τροφή, και κάθε είδους υποστήριξη. Μια έκθεση της 117ης γερμανικής Μεραρχίας Κυνηγών (καταδρομών), γραμμένη στα τέλη Νοεμβρίου του 1943 αναφέρεται στην κατάσταση που ήδη έχει διαμορφωθεί στην Πελοπόννησο, σημειώνοντας ανάμεσα σε άλλα: «Ολόκληρη η Πελοπόννησος πρέπει να θεωρείται σήμερα συμμοριτική περιοχή. Οι διαρκείς επιθέσεις δείχνουν ότι κι εκεί όπου υπάρχουν συγκεντρωμένα γερμανικά στρατεύματα, δεν μπορεί να γίνεται λόγος για ειρηνοποίηση της χώρας. Η ορεινή ενδοχώρα είναι υπό την πλήρη κυριαρχία των συμμοριών. Εκεί αυτές αποτελούν κράτος εν κράτει κι ασκούν απεριόριστα την κομμουνιστική κυβερνητική εξουσία τους...». Ακριβώς στο πλαίσιο α...