Πλάτων - Κριτίας ή Ατλαντικός: Αποσπάσματα

Κριτίας:

Αν θυμηθώ αρκετά για να φέρω τον μύθο που είπαν κάποτε οι ιερείς (της Αιγύπτου) στο Σόλωνα, ο οποίος τον έφερε σε μας, είμαι βέβαιος ότι θα δώσω την εντύπωση [...] πως είπα πολύ καλά αυτά που είχα να πω. [...]
Πρώτα απ’ όλα, πρέπει να θυμηθούμε ότι πέρασαν συνολικά 9.000 χρόνια από τότε πού έγινε ο πόλεμος ανάμεσα σ’ εκείνους που ζούσαν έξω από τις στήλες του Ηρακλή (Ατλαντικός Ωκεανός) και σ’ όλους εκείνους που κατοικούσαν στο μέσα μέρος (κάτοικοι των χωρών που βρέχονται από τη Μεσόγειο). Οφείλω λοιπόν να σας μιλήσω για τον πόλεμο με όλες τις λεπτομέρειες. Την αρχηγία όσων κατοικούσαν μέσα λέγεται πως είχε αυτή η πόλη μέχρι το τέλος του πολέμου, ενώ των άλλων αρχηγοί ήταν οι βασιλιάδες της νήσου Ατλαντίδας, που όπως είπαμε, ήταν κάποτε μεγαλύτερη από τη Λιβύη (Αφρικανική ήπειρος) και την Ασία μαζί. Τώρα που βυθίστηκε από σεισμούς, έχει καλυφθεί από λάσπη, η οποία εμποδίζει όσους θέλουν να ταξιδέψουν στον ωκεανό που βρίσκεται πιο πέρα. 
[...]
Πριν όμως αρχίσω, οφείλω να πω ότι δεν πρέπει να σας φανεί παράξενο που θα μ’ ακούσετε να δίνω σε βαρβάρους Ελληνικά ονόματα. Επειδή ο Σόλωνας σκεφτόταν να χρησιμοποιήσει τη διήγηση αυτή στα ποιήματά του, πληροφορήθηκε, όταν ρωτούσε για τη σημασία των ονομάτων, ότι οι Αιγύπτιοι που έγραψαν πρώτοι αυτή την ιστορία, τα είχαν μεταφράσει στη γλώσσα τους. Έτσι και ο ίδιος με τη σειρά του μάθαινε τη σημασία κάθε ονόματος και το καταχωρούσε μεταφρασμένο στη δική μας γλώσσα. 

Κριτίας:

Κοντά στη θάλασσα, στο κέντρο του νησιού, υπήρχε πεδιάδα, που λέγεται ότι ήταν η ωραιότερη και πιο εύφορη σ’ ολόκληρο τον κόσμο. Ακόμα, κοντά στο κέντρο της, σε απόσταση πενήντα στάδια από τη μέση του νησιού, βρισκόταν ένα χαμηλό βουνό, όπου ήταν κάτοικος κάποιος από τους πρώτους ανθρώπους που γεννήθηκαν από τη γη, ο Ευήνορας, που έμενε μαζί με τη γυναίκα του Λευκίππη. Οι δύο γέννησαν μοναχοκόρη την Κλειτώ. Όταν η κοπέλα έφτασε σε ηλικία γάμου, πέθανε η μητέρα και ο πατέρας της. Τότε ο Ποσειδώνας ποθώντας τη συνευρέθηκε μαζί της. Ύστερα οχύρωσε το μικρό βουνό, όπου κατοικούσε, και το έκανε απόκρημνο από παντού, ώστε να μην μπορεί να το περάσει κανένας. Έφτιαξε γύρω του αλλεπάλληλες κυκλικές ζώνες στεριάς και θάλασσας, άλλες μικρότερες και άλλες μεγαλύτερες, δύο στεριανές και τρεις θαλάσσιες ζώνες τόσο στρογγυλές σαν να τις είχε τορνέψει, στη μέση του νησιού, σε ίση απόσταση απ’ όλες τις άκρες του, ώστε να είναι απρόσιτες στους ανθρώπους, αφού τότε ούτε πλοία υπήρχαν ούτε ταξίδια γίνονταν. Έπειτα στόλισε πλούσια, σαν θεός που ήταν, το μικρό κεντρικό νησί αφού έφερε από το εσωτερικό της γης δυο ειδών νερά, το ένα ζεστό και το άλλο κρύο, που έρεε από μια κρήνη, κάνοντας τη γη να παράγει άφθονα τρόφιμα κάθε είδους. Αφού γέννησε πέντε ζευγάρια δίδυμων γιών, μοίρασε όλο το νησί της Ατλαντίδας σε 10 μέρη και στον μεγαλύτερο απ’ όσους είχαν γεννηθεί έδωσε την κατοικία της μητέρας του με ολόκληρο τον χώρο τριγύρω, που ήταν το καλύτερο και το μεγαλύτερο από τα μερίδια. Τον όρισε επίσης βασιλιά των άλλων, ενώ έκανε τους άλλους κυβερνήτες μεγάλου αριθμού ανθρώπων και χάρισε στον καθένα τεράστιες εκτάσεις γης. Ακόμα, τους έδωσε ονόματα. Ο μεγαλύτερος και πρώτος βασιλιάς, από τον οποίο ολόκληρο το νησί και ωκεανός πήραν το όνομα Ατλαντικός, λεγόταν Άτλαντας. 

Κριτίας:

Όταν όμως ατόνησε κι εξαφανίστηκε σιγά-σιγά το θεϊκό στοιχείο από μέσα τους, επειδή αναμείχθηκε πολύ με το θνητό στοιχείο, κι επικράτησε το ανθρώπινο, τότε άρχισαν να συμπεριφέρονται άσχημα, μη μπορώντας ν’ αντέξουν το βάρος του πλούτου που είχαν. Σ’ αυτόν που είχε τη δυνατότητα να παρατηρεί φαίνονταν αισχροί, που είχαν χάσει τα πιο πολύτιμα από τ’ αγαθά τους. Σ’ εκείνους όμως που δεν μπορούσαν να διακρίνουν ποια είναι η πραγματικά ευτυχισμένη ζωή, φαίνονταν κατ’ εξοχήν καλοί και ευλογημένοι, παρά την πλεονεξία που τους είχε καταλάβει ν’ αυξάνουν με κάθε τρόπο τα πλούτη τους. Ο Δίας λοιπόν, ο θεός των θεών, που κυβερνάει σύμφωνα με τους νόμους, επειδή μπορεί να βλέπει τέτοια πράγματα, παρατηρώντας ότι αυτός ο χρηστός λαός τραβούσε για την καταστροφή, αποφάσισε να τον τιμωρήσει, για να γίνουν νουνεχείς αφού συνετιστούν. 

Διαβάστε περισσότερα για τον Πλατωνικό διάλογο Κριτίας εδώ: Πλάτων - Κριτίας ή Ατλαντικός

Πλάτων, Τιμαίος ή περί φύσεως Κριτίας ή Ατλαντικός, Εκδόσεις Κάκτος