Ηράκλειτος - Ο Χρόνος είναι παιδί που παίζει πεσσούς, η βασιλεία ανήκει στο παιδί

 

Ο Χρόνος είναι παιδί που παίζει πεσσούς, η βασιλεία ανήκει στο παιδί

Ο χρόνος εδώ δεν είναι ο χρόνος στη μεταφυσική ή επιστημονική του διάσταση, αλλά ο χρόνος της ανθρώπινης ζωής όπως έχει καθοριστεί από τη μοίρα. Τι σημαίνει όμως η εικόνα του Χρόνου που παίζει πεσσούς; Οι πεσσοί ήταν παιχνίδι στρατηγικής, διαδεδομένο στην αρχαιότητα, ανάλογο με τη δική μας ντάμα, όπου ο κάθε παίκτης προσπαθούσε ν’ ακινητοποιήσει τα πιόνια του αντιπάλου, ώσπου να τον αφήσει χωρίς κανένα πιόνι. Το παιχνίδι του αυτό με τον άνθρωπο, ο Χρόνος- μοίρα έχει πάντα εξασφαλισμένη την επικράτηση (βασιλεία): στο πιόνι υγεία απαντά με το πιόνι αρρώστια, στο πιόνι νεότητα με το πιόνι γηρατειά, κι έτσι βαθμιαία εξουδετερώνει όλα τα πιόνια του ανθρώπου, οπότε κι επέρχεται ο θάνατος.

Όμως ο παίκτης-χρόνος παρομοιάζεται με το παιδί; Όχι βέβαια επειδή είναι άπειρος ή αδέξιος - Είδαμε ότι πάντα βγαίνει νικητής. Εκείνο που μοιάζει να υπονοεί ο Ηράκλειτος είναι ότι οι κινήσεις του Χρόνου δεν υπαγορεύονται από κάποια ηθική όπως αυτή των ενηλίκων, άλλα βρίσκονται πιο κοντά στην αμεριμνησία των παιδιών - μ’ άλλα λόγια πως οι κοσμικές δυνάμεις του  αέναου γίγνεσθαι (κι εδώ ανήκει κι ο Χρόνος) είναι πέρα από τις ανθρώπινες ηθικές κατηγορίες του καλού και του κακού. 

Προσωκρατικοί, Όγδοος Τόμος, Ηράκλειτος, Εκδόσεις Κάκτος