Ηράκλειτος - Όσοι δεν είναι σε θέση να κατανοήσουν (τον αληθινό λόγο), ακόμα κι όταν τον ακούσουν είναι σαν τους κουφούς

Όσοι δεν είναι σε θέση να κατανοήσουν (τον αληθινό λόγο), ακόμα κι όταν τον ακούσουν είναι σαν τους κουφούς. Το λέει και το ρητό: παρόντες απόντες

Ο Ηράκλειτος δεν αναφέρεται εδώ σε άτομα με πνευματική ανεπάρκεια αλλά, σε άτομα που κατά τα άλλα μπορεί να είναι πολύ ευφυείς, αλλά δεν καταλαβαίνουν τον αληθινό λόγο. Μοιάζουν έτσι με κουφούς, χωρίς να είναι πραγματικά - μ’ άλλα λόγια η αδυναμία τους να κατανοήσουν το φιλοσοφικό λόγο δεν προέρχεται ούτε από διανοητική υστέρηση ούτε από δυσλειτουργία της ακοής. Ο Ηράκλειος το υποδεικνύει υπαινικτικά, καταφεύγοντας σ’ ένα ρητό-παροιμία που αργότερα θα χρησιμοποιούσε και ο Ευριπίδης σε σχέση με τους δειλούς στην μάχη: είναι παρόντες απόντες. Ενώ δηλαδή είναι παρόντες στον κόσμο, στη φυσική και κοινωνική ζωή, με πλήρεις τις σωματικές και διανοητικές τους ικανότητες, είναι απόντες ως προς τον λόγο: τον ακούν χωρίς να τον καταλαβαίνουν, γιατί τους εμποδίζει η υποκειμενική, αποσπασματική θεώρηση των πραγμάτων με βάση τα προσωπικά ή συλλογικά συμφέροντα κι επιθυμίες τους. 

Προσωκρατικοί, Όγδοος Τόμος, Ηράκλειτος, Εκδόσεις Κάκτος