Κράτης, Μητροκλής και Ιππαρχία, οι Κυνικοί Φιλόσοφοι
Κράτης ο Κυνικός Φιλόσοφος
Επονομαζόταν Θυρεπανοίκτης, επειδή έμπαινε σε όλα τα σπίτια και έδινε συμβουλές. Δικό του είναι και το εξής:
Όσα έμαθα και μελέτησα και διδάχτηκα από τις Μούσες, αυτά έχω. Ο πλούτος και τα υλικά αγαθά γίνονται καπνός.
Από τη φιλοσοφία λέει ότι κέρδισε: ένα δοχείο λούπινα και το να μη νοιάζομαι για τίποτε.
Σ’ αυτόν αποδίδεται κι αυτό:
Τον έρωτα τον σταματάει η πείνα, ειδεμή, ο χρόνος. Αν δεν ισχύσει τίποτε απ’ αυτά, τότε η θηλιά.
Άκμαζε κατά την 113η Ολυμπιάδα( 328 324 π.Χ.). Ο Αντισθένης στις Διαδοχές λέει για αυτόν ότι στράφηκε προς την κυνική φιλοσοφία, όταν είδε τον Τήλεφο στην ομώνυμη τραγωδία να κρατάει ένα μικρό καλάθι και να είναι γενικά αξιολύπητος. Πούλησε τότε την περιουσία του - ήταν γόνος πλουσίων - συγκέντρωσε περίπου 200 τάλαντα και τα ξόδεψε για τους συμπολίτες του. Ήταν τόσο εξαίρετος φιλόσοφος, ώστε και ο κωμικός ποιητής Φίλων τον αναφέρει λέγοντας: “Το καλοκαίρι φορούσε ρούχα χοντρά και τον χειμώνα κουρέλια, για να σκληραγωγείται”.
Ο Διοκλής αναφέρει πως ο Διογένης τον είχε πείσει να δώσει τα κτήματά του για βοσκότοπους και αν είχε χρήματα να τα πετάξει στη θάλασσα.
Λένε ότι στο σπίτι του, είχε μείνει ο Αλέξανδρος. Πολλές φορές, όταν πήγαιναν οι συγγενείς του και προσπαθούσαν να τον μεταπείσουν, τους κυνηγούσε και τους έδιωχνε με το ραβδί του και ήταν αμετάπειστος. Ο Δημήτριος ο Μάγνης αναφέρει ότι είχε εμπιστευτεί τα χρήματά του σε κάποιον τραπεζίτη με τη συμφωνία, αν τα παιδιά του γίνουν άνθρωποι συνηθισμένοι, να τα δώσει σ’ αυτά, αν γίνουν φιλόσοφοι να τα μοιράσει στο λαό, γιατί αν ασχολούνταν με τη φιλοσοφία δεν θα χρειάζονταν τίποτε. Ο Ερατοσθένης λέει ότι το παιδί που απέκτησε με την Ιππαρχία, τον Πασικλή, όταν έφτασε στην εφηβεία, το πήγε στο σπίτι μιας πόρνης και του είπε ότι έτσι είχε παντρευτεί ο πατέρας του. Οι γάμοι των μοιχών, έλεγε, μπορούν να γίνουν θέμα τραγωδίας, μιας κι έχουν έπαθλο εξορίες και φόνους, ενώ αυτών που συχνάζουν σε πόρνες, κωμωδίας, γιατί από τις ασωτίες και τη μέθη τρελαίνονται.
Έλεγε πως είναι αδύνατο να βρεθεί κάποιος τελείως αψεγάδιαστος, αλλά, όπως στο ρόδι, υπάρχει πάντα κάποιος σάπιος κόκκος. Κάποτε εκνεύρισε τον κιθαρωδό Νικόδρομο και κείνος τον χτύπησε στο πρόσωπο. Τότε ο Κράτης έβαλε στο μέτωπο του την επιγραφή: “Το έφτιαξε ο Νικόδρομος”.
Για τον Δημήτριο τον Φαληρέα, που του έστειλε ψωμί και κρασί, μίλησε κοροϊδευτικά λέγοντας: “Μακάρι οι βρύσες να έβγαζαν και ψωμί”. Είναι φανερό λοιπόν πως έπινε νερό. Όταν οι αστυνόμοι της Αθήνας τον επέκριναν επειδή ήταν ντυμένος με σεντόνι, είπε: “Μπορώ να σας δείξω και τον Θεόφραστο ντυμένο με σεντόνι”. Επειδή δεν τον πίστεψαν τους πήγε στο κουρείο και τους τον έδειξε την ώρα που κουρευόταν. Στη Θήβα μαστιγώθηκε από τον επικεφαλής του γυμναστηρίου - άλλοι λένε ότι τον μαστίγωσε στην Κόρινθο ο Ευθυκράτης -.
Ο Διοκλής λέει ότι σύρθηκε από τον Μενέδημο από την Ερέτρια. Επειδή ήταν ευπαρουσίαστος και φαίνεται πως είχε σχέσεις με τον Ασκληπιάδη τον Φλιάσιο, ο Κράτης έπιασε τους μηρούς του και είπε: “Μέσα είναι ο Ασκληπιάδης”. Αυτό ενόχλησε πολύ τον Μενέδημο και τον έσυρε.
Ο Ζήνων ο Κιτιεύς στις Χρειές λέει ότι είχε ράψει κατά λάθος τον τρίβωνά του δέρμα προβάτου. Ήταν άσχημος στην όψη και όταν γυμναζόταν τον κορόιδευαν. Συνήθιζε να λέει σηκώνοντας τα χέρια: “Κάνε κουράγιο, Κράτη, για χάρη των ματιών σου και του υπόλοιπου σώματός σου. Θα δεις αυτούς που σε κοροϊδεύουν ζαρωμενος από αρρώστια να σε καλοτυχίζουν και να κατακρίνουν τους εαυτούς τους για την τεμπελιά τους.” Έλεγε ότι πρέπει να σπουδάζουμε φιλοσοφία ως τη στιγμή που θα αρχίσουμε να βλέπουμε τους στρατηγούς ως οδηγούς γαϊδάρων. Αυτοί που ζουν με κόλακες έλεγε ότι κινδυνεύουν τόσο, όσο και τα μοσχάρια που είναι μαζί με λύκους. Ούτε οι μεν ούτε τα δε είναι με κάποιον που μπορεί κάτι να τους προσφέρει, αλλά με κάποιον που θέλει το κακό τους. Όταν καταλάβαινε πως πλησιάζει το τέλος του, τραγουδούσε απευθυνόμενος στον εαυτό του και έλεγε:
Προχωρείς, καμπούρη φίλε,
πηγαίνεις στα παλάτια του Άδη σκυφτός απ’ τα γεράματα.
Όταν ο Αλέξανδρος τον ρώτησε αν θέλει να ανοικοδομηθεί η πατρίδα του, είπε: “Για ποιο λόγο; Ίσως κάποιος άλλος Αλέξανδρος την ξαναερειπώση”. Έλεγε πως πατρίδα του είναι η ασημότητα και η φτώχεια, και δεν προσβάλλονται από καμιά συγκυρία, και είναι πολίτης του Διογένη ο οποίος ποτέ δεν σκέφτεται να κάνει κακό εξαιτίας του φθόνου. Τον αναφέρει και ο Μένανδρος στις Δίδυμες λέγοντας:
Θα περπατήσεις μαζί μου φορώντας τρίβωνα
όπως έκανε κάποτε η γυναίκα του κυνικού Κράτη.
Εκείνος, όπως ο ίδιος έλεγε, πάντρεψε την κόρη του
δίνοντάς την δοκιμαστικά για τριάντα μέρες.
Μητροκλής ο Κυνικός Φιλόσοφος
Ήταν αδελφός της Ιππαρχίας. Στην αρχή ήταν μαθητής του Θεόφραστου του περιπατητικού και τόσο πολύ είχε διαφθαρεί, ώστε κάποτε στη διάρκεια μιας ομιλίας αερίστηκε και κλείστηκε στο σπίτι του παρακαλώντας να πεθάνει. Όταν το έμαθε αυτό ο Κράτης, πήγε να τον επισκεφτεί, όπως του είχαν ζητήσει. Προσπαθούσε με τα λόγια του να τον πείσει ότι δεν είχε κάνει κανένα κακό. Θα μπορούσε να συμβεί κάτι φοβερό του έλεγε, αν δεν ανταποκρινόταν στα κελεύσματα της φύσης. Τελικά έκανε και ο Κράτης ότι είχε κάνει ο Μητροκλής δημόσια και έτσι τον παρηγόρησε αφού έκαναν και οι δύο το ίδιο πράγμα. Από κει και μετά έγινε μαθητής του Κράτη και διέπρεψε στη φιλοσοφία.
Ο Εκάτων στο πρώτο των Χρειών λέει ότι καίγοντας τα συγγράμματά του έλεγε:
Αυτά είναι φαντάσματα καταχθόνιων ονείρων.
Δηλαδή φλυαρίες. Άλλοι λένε ότι καίγοντας τις σημειώσεις που είχε από τις ομιλίες του Θεόφραστου, έλεγε:
Έλα εδώ, Ήφαιστε, τώρα σε χρειάζεται η πόλη σου.
Για τα πράγματα έλεγε ότι κάποια απ’ αυτά μπορούν να αγοραστούν με χρήματα, όπως ένα σπίτι, ενώ κάποια άλλα αποκτώνται με το χρόνο και με φροντίδα, όπως η μόρφωση. Ο πλούτος είναι βλαβερός, αν δεν ξέρει κάποιος να τον χρησιμοποιεί σωστά.
Πέθανε από γηρατειά
Ιππαρχία η Κυνική Φιλόσοφος
Οι φιλοσοφικοί λόγοι γοήτευσαν και την Ιππαρχία, την αδελφή του Μητροκλή. Και οι δύο ήταν Μαρωνείτες.
Ερωτεύτηκε τα λόγια και τη ζωή του Κράτη και δεν ενδιαφερόταν για κανένα μνηστήρα, ούτε για τα πλούτη, την ευγενική καταγωγή και την ομορφιά τους. Γι’ αυτήν ο Κράτης ήταν το παν. Απειλούσε τους γονείς της πως θα αυτοκτονήσει, αν δεν την δώσουν στον Κράτη. Ο Κράτης, που τον παρακαλούσαν οι γονείς της να την μεταπείσει, έκανε τα πάντα και τελικά, επειδή δεν τα κατάφερε, πήρε όσα πράγματα είχε, τα έβαλε μπροστά της και της είπε: “Αυτός είναι ο γαμπρός, αυτή η περιουσία του. Σκέψου και πράξε. Για να ζήσεις μαζί μου πρέπει να προσαρμοστείς σ’ αυτήν την κατάσταση.”
Η κοπέλα έκανε την επιλογή της, φόρεσε τα ίδια ρούχα με τον άντρα της, τον ακολούθησε στις δημόσιες εμφανίσεις του και πήγαινε μαζί του στα δείπνα. Τότε ήταν που πήγε στο συμπόσιο του Λυσίμαχου, όπου εναντιώθηκε στον Θεόδωρο τον επονομαζόμενο Άθεο. Όταν εκείνος είπε:
Αυτή είναι που παράτησε τη σαΐτα κοντά στον εργαλειό (Ευριπίδης Βάκχες);
“Εγώ είμαι, Θεόδωρε. Νομίζεις πώς ήταν λάθος το ότι αποφάσισα να αφιερώσω στη μόρφωση το χρόνο που επρόκειτο να σπαταλήσω υφαίνοντας;” του είπε. Αυτά και μύρια άλλα αποδίδονται στη φιλόσοφο.
Αναφέρεται και ένα βιβλίο του Κράτη με τίτλο επιστολές, όπου διατυπώνει εξαίρετες φιλοσοφικές απόψεις και εκφράζεται με τρόπο ανάλογο με του Πλάτωνα. Είχε γράψει και τραγωδίες μεγαλόπρεπου φιλοσοφικού χαρακτήρα. Ένα μικρό απόσπασμα είναι το εξής:
Πατρίδα μου δεν είναι ένας πύργος ή μια στέγη,
αλλά όλη η γη είναι πόλη και οικία
είμαι έτοιμος να ζήσω κοντά σας.
Πέθανε σε μεγάλη ηλικία και τάφηκε στη Βοιωτία.
Πηγή: Διογένης Λαέρτιος, Άπαντα (Βίοι Φιλοσόφων, Βιβλίο ΣΤ), Εκδόσεις Κάκτος, Τόμος 3
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου