30 Μαΐου 1941 - Οι Μ.Γλέζος και Λ. Σάντας κατεβάζουν τη χιτλερική σημαία από την Ακρόπολη

Η είσοδος των Γερμανών στην Αθήνα, τον Απρίλιο του 1941, και εν συνεχεία η πτώση της Κρήτης, τον επόμενο μήνα, ήταν γεγονότα που συγκλόνισαν τον πάντα ανήσυχο Γλέζο. Και η κατάληψη της Κρήτης από τους ναζί ήταν τελικά η αφορμή για να τολμήσουν με τον Λάκη Σάντα αυτό που φαινόταν απίθανο και συνάμα τρομερά επικίνδυνο. Να ξεγελάσουν, δηλαδή, το σύνολο της γερμανικής φρουράς και να κατεβάσουν την ναζιστική σημαία από τον Ιερό Βράχο της Ακρόπολης. Γλέζος και Σάντας δούλεψαν για πολλές ημέρες το σχέδιό τους. Διαβάζοντας εντατικά κάθε τι που είχε σχέση με την Ακρόπολη διαπίστωσαν ότι το εγχείρημά τους θα είχε πιθανότητες επιτυχίας μόνο αν χρησιμοποιούσαν το δρόμο μέσω του Πανδρόσειου Αντρου.

Παρασκευή 30 Μάη 1941, οι Γερμανοί καταλαμβάνουν και το τελευταίο κομμάτι ελληνικής γης. Η Κρήτη είναι πλέον στα χέρια τους. Στην Ακρόπολη εδώ και ένα μήνα κυματίζει φρουρούμενη η μισητή χιτλερική σημαία. Ο Μανώλης Γλέζος και ο Λάκης Σάντας ήταν δύο νεαροί φοιτητές, που δάκρυζαν, όπως και χιλιάδες Αθηναίοι, βλέποντας τη γερμανική σβάστικα να κυματίζει στην Ακρόπολη. Το χιτλερικό σύμβολο προκαλούσε την ελληνική υπερηφάνεια. Έπρεπε, λοιπόν, να κατέβει.

Το παράτολμο σχέδιο γεννήθηκε στο μυαλό τους στο Ζάππειο, καθώς αντίκριζαν την Ακρόπολη και στρώθηκαν στη δουλειά για να το υλοποιήσουν. Πήγαν στην Εθνική Βιβλιοθήκη και διάβασαν ό,τι σχετικό με τον Ιερό Βράχο. Στη Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια ανακάλυψαν όλες τις σπηλιές και τις τρύπες της Ακρόπολης. Γρήγορα, αντιλήφθηκαν ότι η μόνη διαδρομή που έπρεπε να ακολουθήσουν για να μην γίνουν αντιληπτοί από τους γερμανούς φρουρούς ήταν μέσω του Πανδρόσειου Άντρου.

Το πρωί της 30ης Μαΐου 1941, ο Γλέζος και ο Σάντας πληροφορήθηκαν από το ραδιόφωνο ότι η Κρήτη είχε πέσει. Οι Γερμανοί με προκηρύξεις κόμπαζαν για το κατόρθωμά τους. Οι δύο νέοι αποφάσισαν να δράσουν το ίδιο βράδυ. Όπλα δεν είχαν, παρά μόνο ένα φαναράκι κι ένα μαχαίρι. Η ώρα είχε φθάσει 9:30 το βράδυ. Η μικρή φρουρά της Ακρόπολης ήταν μαζεμένη στην είσοδο των Προπυλαίων.

Με άγνοια κινδύνου, πήδηξαν τα σύρματα, σύρθηκαν ως τη σπηλιά του Πανδρόσειου Άντρου και άρχισαν να σκαρφαλώνουν από τις σκαλωσιές, που είχαν φτιάξει οι αρχαιολόγοι για τις ανασκαφές. Φθάνοντας σε απόσταση ολίγων μέτρων από τον ιστό της σημαίας δεν αντιλήφθηκαν κανένα φρουρό.

Αφηγείται ο Λάκης Σάντα: «Λύσαμε το συρματόσχοινο και τραβήξαμε για να την κατεβάσωμε. Μα την είχαν μπλέξει στην κάτω άκρη της με τρία συρματόσχοινα που στήριζαν τον κοντό. Κρεμιόμαστε και οι δυο για την κατεβάσωμε, μα δεν κατέβαινε. Αρχίσαμε με τη σειρά να σκαρφαλώνουμε στον σιδερένιο κοντό για να τη φτάσωμε και να την κόψωμε. Μα ήταν αδύνατο να τη φτάσωμε. Κουρασμένοι σταθήκαμε για λίγο κι απογοητευτήκαμε, σκεφτόμαστε τι να κάνωμε. Να φύγωμε χωρίς τη σημαία λάφυρο, δεν το σκεφτήκαμε ούτε στιγμή. Και μέσα στην ένταση της σκέψης μας, σκεφτήκαμε να σπάσωμε τα τρία συρματόσχοινα για να μπορέσωμε να τη σπάσωμε».

Ήταν μία τεράστια σημαία, διαστάσεων 4x2 μ. Είχαν φθάσει πια μεσάνυχτα. Οι δύο «κομάντος» δίπλωσαν και πήραν μαζί τους τη σημαία και ακολουθώντας το ίδιο δρομολόγιο απομακρύνθηκαν από την Ακρόπολη, χωρίς και πάλι να γίνουν αντιληπτοί από τους Γερμανούς, που συνέχιζαν τη διασκέδασή τους.

Με έκπληξη η γερμανική φρουρά αντιλήφθηκε νωρίς το πρωί ότι η σβάστικα έλειπε από τον ιστό. Οι γερμανικές αρχές πανικοβλημένες διέταξαν ανακρίσεις. Μόλις στις 11 το πρωί ανάρτησαν μια νέα σημαία στον κενό ιστό.

«Κατά τη νύκτα της 30ής προς την 31η Μαΐου υπεξηρέθη η επί της Ακροπόλεως κυματίζουσα γερμανική πολεμική σημαία παρ’ αγνώστων δραστών. Διενεργούνται αυστηραί ανακρίσεις. Οι ένοχοι και οι συνεργοί αυτών θα τιμωρηθώσι διά της ποινής του θανάτου» λέει η ανακοίνωση της γερμανική Κομαντατούρ που εκδόθηκε στις 31 Μάη.

Γλέζος και Σάντας καταδικάσθηκαν ερήμην σε θάνατο, οι άνδρες της φρουράς εκτελέστηκαν, οι έλληνες διοικητές των αστυνομικών τμημάτων της περιοχής απαλλάχθηκαν από τα καθήκοντά τους, ενώ για τους φύλακες της Ακρόπολης δεν προέκυψε κάποιο ενοχοποιητικό στοιχείο.

Η είδηση για το γκρέμισμα της μισητής σβάστικας από τον ιερό βράχο της Ακρόπολης φτάνει γρήγορα απ’ άκρη σ’ άκρη στη μουδιασμένη Ελλάδα· προκαλεί μεγάλο πατριωτικό ενθουσιασμό και κάνει ν’ ανθίσει η ελπίδα, γεμίζει κουράγιο και δύναμη το λαό. Και όχι μόνο. Ήταν το σάλπισμα για την ευρωπαϊκή αντίσταση. Η αντίσταση στους Γερμανούς είχε ήδη αρχίσει. Τρεισήμισι χρόνια αργότερα η Αθήνα και σιγά σιγά όλη η χώρα απελευθερώνεται με καθοριστική συμβολή του ΕΑΜ – ΕΛΑΣ.

Παρά τις συνεχείς ανακρίσεις και έρευνες, οι Γερμανοί δεν κατόρθωσαν να εξιχνιάσουν την υπόθεση. Ο Γλέζος συνελήφθη πολύ αργότερα, στις 24 Μαρτίου του 1942, για την αντιστασιακή του δράση (αφού είχε εν τω μεταξύ γίνει μέλος του ΕΑΜ Νέων). Ηταν η πρώτη από τις τρεις συλλήψεις του κατά τη διάρκεια της Κατοχής.


Λίγο πριν την απελευθέρωση, στις 10 Μαϊου του 1944, ο αδελφός του Μανώλη Γλέζου, Νίκος, εκτελέστηκε από τους Γερμανούς κατακτητές.

Φοιτητής στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών ο Λάκης Σάντας το Μάη του 1941. Το 1942, εντάχθηκε στο ΕΑΜ και λίγο αργότερα στην ΕΠΟΝ. Βγήκε στο βουνό με τον ΕΛΑΣ και πήρε μέρος σε αρκετές μάχες στην Αιτωλοακαρνανία, στη Φθιώτιδα και στην Αττικοβοιωτία. Το 1944 τραυματίστηκε.

Το 1946 εξορίστηκε στην Ικαρία. Το 1947 φυλακίστηκε στην Ψυττάλεια, απ’ όπου το 1948 στάλθηκε στη Μακρόνησο. Κατάφερε να διαφύγει στην Ιταλία και στη συνέχεια ζήτησε πολιτικό άσυλο στον Καναδά, όπου και έζησε μέχρι το 1962. Το 1963 επαναπατρίστηκε στην Ελλάδα όπου πέθανε το Σάββατο 30 Απριλίου 2011. Σε όλη του τη ζωή σεμνός και μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας. Ο Μανώλης Γλέζος συνελήφθη τρεις φορές από τους Γερμανούς, φυλακίστηκε και κατόρθωσε να δραπετεύσει.

Πηγή: atexnos.gr, sansimera.gr, iefimerida.gr, news247.gr