Σοφοκλής - Ηλέκτρα, Η υπόθεση του έργου

Η Κλυταιμνήστρα, όσο ο άντρας της ο αρχιστράτηγος Αγαμέμνονας έλειπε στην εκστρατεία της Τροίας, συζούσε με τον Αίγισθο και όταν ο Αγαμέμνονας επέστρεψε, τον δολοφόνησε με τον Αίγισθο και βασίλεψαν αυτοί. Η ηθική δικαιολογία της Κλυταιμνήστρας ήταν ότι ο Αγαμέμνονας θυσίασε την κόρη της την Ιφιγένεια για να γίνει η εκστρατεία στην Τροία. Τη στιγμή της δολοφονίας του Αγαμέμνονα, η Ηλέκτρα φυγάδευσε το μικρό Ορέστη - τον έδωσε στον γέρο παιδαγωγό και τον έσωσε, τον πήγε σε συγγενή τους στη Φωκίδα (στον Στρόφιο).

Η Ηλέκτρα του Σοφοκλή παίζεται στις Μυκήνες. Από την άποψη της σκηνογραφίας έχουμε ένα παλάτι. Το θέμα της τραγωδίας αυτής ( που απασχόλησε τον Ευριπίδη σε σωζόμενη ομώνυμη τραγωδία αλλά και τον Αισχύλο στην σωζόμενη τραγωδία Χοηφόροι) είναι αντλημενο από το μυθικό μυκηναϊκό κύκλο. Η Ηλέκτρα, κόρη του Αγαμέμνονα και της Κλυταιμνήστρας έχει αρνητικά αισθήματα για τη μητέρα της - τα οποία διατυπώνονται και στη συνομιλία της με το χορό και στον αγώνα λόγων που κάνει με τη μητέρα της. Ελπίδα της είναι ο αδελφός της Ορέστης, που τον έχει φυγαδεύσει από καιρό μακριά από τις Μυκήνες. Ο Ορέστης πήρε χρησμό πως θα εκδικηθεί το θάνατο του πατέρα του, σκοτώνοντας τους δολοφόνους, και επέστρεψε. Τον συνοδεύουν ο Πυλάδης (γιός του Στρόφιου) και ο γέρος παιδαγωγός. Γίνεται η αναγνώριση των αδελφών και καταστρώνεται το σχέδιο για την εξόντωση της Κλυταιμνήστρας και του εραστή της Αίγισθου. 

Το έργο είναι συγκεντρωμένο γύρω από ένα πρόσωπο, την Ηλέκτρα. Όλα τα άλλα πρόσωπα, φιλικά ή εχθρικά, είναι συμπληρωματικά και με την παρουσία τους τονίζουν την προσωπικότητα της Ηλέκτρας. Μέσα από την ψυχή της περνούν έντονα συναισθήματα, που τη βάζουν σε ιδιότυπη δοκιμασία: η ελπίδα και η απογοήτευση, η άφατη λύπη και η απρόσμενη χαρά μέσα σ’ αυτόν τον ανάγλυφο χαρακτήρα της καρτερίας και της μνήμης εναλλάσσονται με τρόπο απαράμιλλο στο έργο αυτό.

Από τα αξιοσημείωτα του έργου είναι η απουσία των προβληματισμών για την μητροκτονία και για τις συνέπειές της.

Ηλέκτρα άγνωστο πότε γράφτηκε/ παίχτηκε, πάντως μετά τον Οιδίποδα τύραννο 420 π.Χ. και πριν από το Φιλοκτήτη 409 π.Χ.. Είναι δηλαδή έργο της τελευταίας του περιόδου, ή το έγραψε σε ηλικία κάπου γύρω στα 80 του. Το έργο έχει σταθερή σύνθεση, είναι χωρίς παρεκβάσεις και ενώματα και έχει καθαρή γραμμή.

Πρόσωπα του έργου

Παιδαγωγός : έσωσε το μικρό Ορέστη και τώρα στο γυρισμό τον κατατοπίζει και συμμετέχει στο σχέδιο του.

Ορέστης: γιος του Αγαμέμνονα, κληρονόμος και διεκδικητής του θρόνου και τιμωρός.

Ηλέκτρα: αδελφή του Ορέστη. Τον έσωσε όταν ήταν μικρός. Από τότε ζει ταπεινωμένη και περιμένει τον ερχομό του Ορέστη για εκδίκηση.

Χορός: γυναίκες των Μυκηνών, με το μέρος της Ηλέκτρας.

Χρυσοθέμη: αδελφή της Ηλέκτρας, αντίποδάς της στη συμπεριφορά της μέσα στο παλάτι.

Κλυταιμνήστρα: σκότωσε τον άντρα της με τη βοήθεια του εραστή της Αίγισθου, με τον οποίο τώρα βασιλεύουν, κατατρέχει την Ηλέκτρα και φοβάται τον γυρισμό του Ορέστη του γιου της.

Αίγισθος: εραστής της Κλυταιμνήστρας συνεργός της στο φόνο του Αγαμέμνονα και μετά άντρας της και βασιλιάς.

Πυλάδης: γιος του Στρόφιου, συγγενής - φίλος και συνεργάτης του Ορέστη στο σχέδιο της εκδίκησης.