Τόνι Μόρισον

Η Τόνι Μόρρισον (αγγλικά: Toni Morrison‎ 18 Φεβρουαρίου 1931-6 Αυγούστου 2019) ήταν αμερικανίδα λογοτέχνιδα, βραβευμένη με τα βραβεία Νόμπελ το 1993 και Πούλιτζερ.

«Είναι γεγονός ότι έχω απολαύσει αρκετές τιμές. Καθεμιά από αυτές είναι πολύτιμη αλλά ορισμένες είναι πιο ξεχωριστές από άλλες. Αναμφισβήτητα το Νομπέλ Λογοτεχνίας δεσπόζει ανάμεσα στα βραβεία μου. Πρώτον, επειδή η τελευταία φορά που το απέσπασε γυναίκα και Αμερικανίδα ήταν η Περλ Μπακ το 1938 και, δεύτερον, επειδή ως τότε δεν το είχε λάβει ποτέ κάποιος αφροαμερικανός συγγραφέας, άνδρας ή γυναίκα. Επομένως η διάσταση της αντιπροσώπευσης ήταν σημαντική για εμένα» είχε δηλώσει η ίδια στο «Βήμα της Κυριακής», στη μοναδική της συνέντευξη σε ελληνικό μέσο ενημέρωσης τον Φεβρουάριο του 2016.

Βίος

Γεννήθηκε στις 18 Φεβρουαρίου το 1931 στο Λορέιν του Οχάιο και βαφτίστηκε Chloe Anthony Wofford. Ήταν το δεύτερο απο τα τέσσερα παιδια της οικογένειας της. Οι γονείς της, Ράμα Γούφορντ και Τζωρτζ Γούφορντ, ήταν μετανάστες από τον αγροτικό νότο (Αλαμπάμα). Έδειξε μεγάλο ενδιαφέρον απο νωρίς για την λογοτεχνία, και σπούδασε ανθρωπολογία στα πανεπιστήμια Howard και Cornell από το οποίο έλαβε το μεταπτυχιακό της με θέμα την αυτοκτονία στα έργα των Γουίλιαμ Φώκνερ και Βιρτζίνια Γουλφ, τα οποία ακολούθησε μια ακαδημαϊκή καριέρα στα Texas Southern University ως καθηγήτριας αγγλικών, στο Howard University διδάσκουσα αγγλική γλώσσα και λογοτεχνία, Yale, και απο το 1989 στο Princeton University, όπου διδάσκει Αφροαμερικανικές σπουδές και δημιουργική γραφή.

Έχει δουλέψει σαν κριτικός, έχει δώσει πολυάριθμες διαλέξεις με ειδικότητα στην Αφρο-αμερικάνικη κουλτούρα. Ξεκίνησε την καριέρα της ως συγγραφέας το 1970 όπου κέρδισε πολύ καλές κριτικές και την αγάπη του κοινού για την επική της δύναμη, τους διαλόγους και την ποιητική και εκφραστική της απεικόνιση της Μαύρης Αμερικής. Για πολλά χρόνια δούλεψε σαν στέλεχος του εκδοτικού οίκου Random House. Είναι μέλος απο το 1981 του American Academy of Arts and Letters, και έχει πάρει πολλές διακρίσεις μεταξύ των οποίων το βραβείο Πούλιτζερ το 1988 για το αριστούργημά της Η αγαπημένη (Beloved) και το Νόμπελ το 1993.

«Κάποτε άρχισα να γράφω για τους μαύρους ανθρώπους και όχι σχετικά με τους μαύρους ανθρώπους· εντός αυτής της κουλτούρας, όχι κοιτώντας την από μια προνομιούχο απόσταση. Το αποτέλεσμα δεν ήταν μόνο μια αληθινή καλλιτεχνική ελευθερία για εμένα, αλλά και ένας σεβασμός προς τους αναγνώστες εν γένει, ανεξαρτήτως πολιτισμικής ή φυλετικής προέλευσης» είχε υπογραμμίσει στη συνέντευξη της στο «Βήμα της Κυριακής».

Η Τόνι Μόρισον κατέλιπε ένα σημαντικό και εκτεταμένο έργο το οποίο δεν εμπλούτισε μόνο υφολογικά την αμερικανική πεζογραφία αλλά την έκανε και πιο πολυφωνική.

Πώς ακριβώς; Αφηγούμενη περίτεχνα και ασφαλώς μαχητικά, για πέντε δεκαετίες και πλέον, την επίπονη ιστορία της αφροαμερικανικής εμπειρίας σε όλο το σύνθετο εύρος της.

Η Τόνι Μόρισον έγραψε στον αντίποδα αυτού που ονόμαζε «λευκό βλέμμα» και, υπό αυτή την κρίσιμη έννοια, τα κατάφερε με μοναδικό τρόπο.

Έγραψε διηγήματα, κριτικά δοκίμια και έντεκα μυθιστορήματα, από το Γαλάζια μάτια (1970) ως το Ο θεός να φυλάει το παιδί (2015).

Το 1977 εξέδωσε το συναρπαστικό Τραγούδι του Σόλομον με το οποίο κέρδισε το Εθνικό Βραβείο του Κύκλου των Κριτικών.

Το 1988, με το αριστουργηματικό της έργο Αγαπημένη, απέσπασε το Βραβείο Πούλιτζερ στην κατηγορία της μυθοπλασίας.

Το 1993, μετά την έκδοση του μυθιστορήματός της Jazz, έγινε η πρώτη αφροαμερικανίδα συγγραφέας που τιμήθηκε με το Βραβείο Νομπέλ Λογοτεχνίας για το σύνολο του έργου της.

Το 2012 ο θαυμαστής της Μπαράκ Ομπάμα της απένειμε το Προεδρικό Μετάλλιο της Ελευθερίας.

Έφυγε από τη ζωή στις 5 Αυγούστου 2019. Σε ανακοίνωση τους, η οικογένεια και ο εκδότης της (Knopf) επιβεβαίωσαν ότι απεβίωσε, το βράδυ της Δευτέρας 4 Αυγούστου 2019, ενώ νοσηλευόταν στο Montefiore Medical Center της Νέας Υόρκης μετά από μια σύντομη ασθένεια.

Πηγή: wikipedia, tovima.gr