Λουίτζι Πιραντέλλο - Το Ταξίδι

Η Αντριάνα Μπράτζι, μια τριανταπεντάχρονη χήρα, ζει απομονωμένη επί δεκατρία ολόκληρα χρόνια στο σπίτι του νεκρού συζύγου της, στην καρδιά μιας κωμόπολης της Σικελίας. Η ξαφνική αρρώστια οδηγεί την Αντριάνα και τον κουνιάδο της, Τσέζαρε, στο Παλέρμο κι από κει σ' ένα ταξίδι έρωτα χωρίς επιστροφή.

Αντλώντας στοιχεία από τον τόπο καταγωγής του, ο Λουίτζι Πιραντέλλο συνθέτει στο Ταξίδι -"μια από τις κορυφές του σύντομου πιραντελλικού αφηγήματος"- την αυστηρότερη και πιο επικριτική εικόνα της θέσης της νησιώτισσας γυναίκας που συναντούμε σε ολόκληρο το έργο του.

(Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Απόσπασμα

Δεκατρία χρόνια κύλησαν από τότε που η Αντριάνα Μπράτζι έπαψε να βγαίνει από το παλιό, ήσυχο σαν μοναστήρι σπίτι όπου είχε μπει νιόπαντρη. Πίσω απ’ τα τζάμια των παραθύρων, ήταν αόρατη στους λιγοστούς διαβάτες που κατά καιρούς επιχειρούσαν ν’ ανέβουν την απότομη, γλυστερή ανηφόρα, την τόσο συχνά έρημη, ώστε τούφες από χορτάρι φύτρωναν ανάμεσα στα χαλίκια.

Ήταν 22 χρονών - θα ‘χαν δε θα ‘χαν περάσει τέσσερα χρόνια από τον γάμο της - όταν ο άντρας της πέθανε κι ήταν σαν να πέθανε κι η ίδια στα μάτια του κόσμου. Σήμερα, στα τριάντα πέντε της, ήταν πάντα ντυμένη στα μαύρα, όπως την πρώτη μέρα του πένθους της: ένα μαύρο μεταξωτό μαντήλι έκρυβε τα ωραία καστανά μαλλιά της, που έμεναν αφρόντιστα. Ήταν απλά χωρισμένα σε δύο κοτσίδες και δεμένα στο πίσω μέρος του κεφαλιού της. Ωστόσο, το πρόσωπό της, χλωμό και λεπτοκαμωμένο, απέπνεε μια μελαγχολική και γλυκιά γαλήνη.

Σε τούτην τη μικρή ορεινή κωμόπολη, στο εσωτερικό της Σικελίας, κανέναν δεν εξέπλησσε αυτή η απομόνωση. Αυστηρότατα έθιμα επέβαλαν σχεδόν στη γυναίκα ν’ ακολουθεί τον άντρα της στον τάφο. Έτσι, οι χήρες ήταν υποχρεωμένες να παραμένουν φυλακισμενες σ’ ένα διαρκές πένθος μέχρι το θάνατό τους. 

Εξάλλου, ποτέ κανείς δε συναντούσε στο δρόμο παντρεμένες γυναίκες ή κορίτσια καλών οικογενειών. Έβγαιναν μονάχα την Κυριακή για να πάνε στην εκκλησία, κι άλλοτε - σπάνια όμως - για επισκέψεις σε σπίτια. Και τότε φορούσαν με καμάρι πολυτελή φουστάνια της τελευταίας μόδας, φτιαγμένα από ονομαστές μοδίστρες του Παλέρμο ή της Κατάνης, κοσμήματα και πολύτιμα χρυσαφικά, παραβγαίνοντας η μια την άλλη σε κομψότητα. Κι αυτό όχι από φιλαρέσκεια: βάδιζαν σοβαρές, χαμηλώνοντας το βλέμμα και κοκκινίζοντας, καθώς έσφιγγαν το μπράτσο του άντρα, του πατέρα ή του μεγαλύτερου αδερφού. Αυτή η παρέλαση ήταν κατά κάποιον τρόπο μια υποχρέωση. Οι επισκέψεις ή τούτα τα λιγοστά βήματα ίσαμε την εκκλησία ήταν πραγματικές εκστρατείες οι οποίες απαιτούσαν ετοιμασία από την προηγουμένη. Από αυτό κρινόταν η τιμή ολόκληρης της οικογένειας, γι’ αυτό ακόμα και οι άντρες ανακατεύονταν, κι ήταν μάλιστα πολύ σχολαστικοί στις λεπτομέρειες, αφού έτσι αποδείκνυαν ότι και να ξοδεύουν για τις γυναίκες τους ήξεραν και ότι διέθεταν τα μέσα. 

Εκείνες, πάντοτε υπάκουες και φρόνιμες, στολίζονταν όπως πρόσταζε η επιθυμία των αντρών ώστε να τους ευχαριστήσουν. Ύστερα απ’ αυτές τις σύντομες εμφανίσεις, ξανάπιαναν ήσυχα τις δουλειές του σπιτιού και, οι παντρεμένες, καταγίνονταν με το να φέρνουν στον κόσμο τα παιδιά που τους έστελνε ο Θεός (μήπως αυτό δεν ήταν ο Σταυρός τους;). Όσο ήταν ακόμα ελεύθερα κορίτσια, περίμεναν τη μέρα που οι γονείς τους θα τους έλεγαν: Ιδού ο άντρας σου. Έτσι παντρεύονταν, και οι άντρες, ήρεμοι, έμεναν ικανοποιημένοι απ’ αυτή την παθητική, χωρίς έρωτα αφοσίωση. 

Πιραντέλο, Το Ταξίδι, Εκδόσεις Ροές