Θεσσαλονίκη - Πόλη και πρόσφυγες

Έλληνες πρόσφυγες στο πλοίο για την Ελλάδα Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο

Η Καλαμαριά στο Μεσοπόλεμο (1920-1940). Πρόσφυγες. Δημιουργώντας τη νέα πατρίδα (αποσπάσματα, απομαγνητοφωνημένες μαρτυρίες)

Καλαμαριά

1. Παρθένα Τελλίδου–Ελευθεριάδου (μαρτυρία)

…Πρώτη φορά τότε, όταν ήρθαμε, δεν είχε αυτοκίνητα. Κατεβαίναμε στο Ντεπώ, και παίρναμε τραμ. Εκείνο ήταν, μες στην πόλη πήγαινε. Εμείς να πάμε εκεί, τα παπούτσια μας – κρατούσαμε κάτι παλιά παπούτσια και φορούσαμε και εκείνα τα τυλίγαμε και τα βάζαμε σε μια σακούλα για να φορέσουμε παπούτσια πιο καθαρά, γιατί απ’ τις λάσπες γνώριζαν ότι ερχόμαστε απ’ την Καλαμαριά…

Τελλίδου–Ελευθεριάδου Παρθένα, Απομαγνητοφωνημένη μαρτυρία στο Η Καλαμαριά στο Μεσοπόλεμο (1920 - 1940). Πρόσφυγες. Δημιουργώντας τη νέα πατρίδα, Ιστορικό Αρχείο Προσφυγικού Ελληνισμού - University Studio Press, Θεσσαλονίκη 1998, σελ. 90. - greek-language

2. Παναγιώτης Ευθυμιάδης (μαρτυρία)

…Αφού τακτοποιηθήκαμε και μετά, τι να κάνουμε, τι να κάνουμε, θέλαμε να φάμε. Ο μπαμπάς μου αναγκάστηκε λοιπόν να πάρει ένα γαϊδουράκι με καλάθια. Έπαιρνε κάτι μελιτζάνες, κάτι τέτοια, πήγαινε στα χωριά, πουλούσε, για να μας φροντίσει, ήμασταν τόσα άτομα, πολλά άτομα. Μετά αναγκάστηκε να κάνει τη δουλειά που έκανε στην πατρίδα, έβαφε ρούχα. Πήρε ένα καζάνι μεγάλο, μπακιρένιο, έβαζε ξύλα από κάτω και έβαφε…

Ευθυμιάδης Παναγιώτης, Απομαγνητοφωνημένη μαρτυρία στο Η Καλαμαριά στο Μεσοπόλεμο (1920 - 1940). Πρόσφυγες. Δημιουργώντας τη νέα πατρίδα, Ιστορικό Αρχείο Προσφυγικού Ελληνισμού – University Studio Press, Θεσσαλονίκη 1998, σελ. 109. - greek-language

1922 – Μικρασιάτες πρόσφυγες άρτι αποβιβασθέντες στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης (φωτ.: Library of Congress 3c39267v)

Τούμπα - Ζαμπέτογλου Δέσποινα (μαρτυρία)

…Η ανάγκη κάνει πολλά. Τι να κάνεις; Τι ήμουνα; δέκα πέντε χρονών κοριτσάκι και στα τούβλα δούλεψα… Κουρασμένη σας λέω… Αυτά εδώ τα χέρια, αν τρέμουν! Εκείνα τα τούβλα χειροποίητα ήταν. Τρία τούβλα παίρναμε στην κοιλιά. Στην Τούμπα, ήταν ένα είδος εργοστασίου, καλοκαιρινό. Πηγαίναμε και δουλεύαμε στα τούβλα. Να σηκώνεις, μικρό κοριτσάκι, πέντε κιλά πράμα, να πας και να ’ρθεις, να πηγαίνεις και να τα αφήνεις, να έρχεσαι και να το ξαναγεμίζεις…

…Η αδελφή μου, μικρότερη, πήγε υπηρέτρια, δεν της άρεσαν τέτοιες βαριές δουλειές. Πηγαίναμε από δω στην Τούμπα, στον Άγιο Θεράποντα, ποδαρόδρομο και δουλεύαμε στα τούβλα. Έξι κορίτσια από δω. Πρωί-πρωί σηκωνόμαστε, με τα πόδια πηγαίναμε, με τα πόδια ερχόμασταν. Μεροκάματο παίρναμε καλό, 38 δραχμές. Πολύ σκληρή δουλειά όμως. Δουλεύαμε 10 - 11 ώρες… μες στον ήλιο, όλη τη μέρα. Ούτε δέντρα είχε τότε, τίποτα. Ύστερα τα φύτεψαν, όταν έγιναν συνοικισμοί. Τότε ήταν ένα χάος…

Ζαμπέτογλου Δέσποινα, Απομαγνητοφωνημένη μαρτυρία στο Η Καλαμαριά στο Μεσοπόλεμο (1920 – 1940). Πρόσφυγες. Δημιουργώντας τη νέα πατρίδα, Ιστορικό Αρχείο Προσφυγικού Ελληνισμού – University Studio Press, Θεσσαλονίκη 1998, σελ. 111 - greek-language

Σαρηγιάννης Δημήτρης (μαρτυρία)

…Γενικά όλοι οι πρόσφυγες ψάχνανε να βρούνε γεωφυσικές συνθήκες αντίστοιχες με της χαμένης πατρίδας. Και όταν είδαν την Αρετσού, εδώ, αυτό τον βράχο, το πρανές αυτό και τον κόλπο, θεωρήσανε ότι μοιάζει με την πατρίδα και όταν πήγαμε και εμείς στην Αρετσού πρόσφατα, πράγματι έχει μια αναλογία η θέση, η τοποθεσία εδώ της Αρετσούς με εκείνη…

Σαρηγιάννης Δημήτρης, Απομαγνητοφωνημένη μαρτυρία στο Η Καλαμαριά στο Μεσοπόλεμο (1920 – 1940). Πρόσφυγες. Δημιουργώντας τη νέα πατρίδα, Ιστορικό Αρχείο Προσφυγικού Ελληνισμού–University Studio Press, Θεσσαλονίκη 1998, σελ. 252. - greek-language

Νέα Μηχανιώνα (μαρτυρία)

Τότε, άμα έλεγες ότι ένας πρόσφυγας, μια προσφυγοπούλα πήρε έναν παλιοελλαδίτη ή ένας παλιοελλαδίτης πήρε μια προσφυγοπούλα το θεωρούσαν κάτι παράλογο…

Απομαγνητοφωνημένη μαρτυρία, στο Νέα Μηχανιώνα. Από τις «χαμένες πατρίδες» στην πατρίδα του σήμερα, Ποτηρόπουλος Παρασκευάς, University Studio Press, Θεσσαλονίκη 2003, σελ. 164 και : Σίμος Χρήστος, Απομαγνητοφωνημένη μαρτυρία, στο Η Καλαμαριά στο Μεσοπόλεμο (1920 – 1940). Πρόσφυγες. Δημιουργώντας τη νέα πατρίδα, Ιστορικό Αρχείο Προσφυγικού Ελληνισμού – University Studio Press, Θεσσαλονίκη 1998, σελ. 186. - greek-language