Ίλυα Λιβυκού

Η λαμπερή ηθοποιός του ελληνικού θεάτρου και κινηματογράφου, Ίλυα Λιβυκού, γεννήθηκε το 1919 στο Ηράκλειο της Κρήτης. Το πραγματικό της όνομα ήταν Αμαλία Χατζάκη. Είχε παντρευτεί με τον νομικό Αγησίλαο Κοζύρη, έναν σεβαστό άνθρωπο της Αθηναϊκής κοινωνίας με τον οποίο απέκτησε τρία παιδιά (δύο κορίτσια και ένα αγόρι). Ένα από αυτά θα γίνει ηθοποιός. Η Χρυσή Κοζύρη με πολλούς και μικρούς ρόλους σε αρκετές ταινίες του ελληνικού κινηματογράφου.

Σπούδασε στη Νομική Σχολή Αθηνών και στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου, όπου έκανε και το ντεμπούτο της, το 1947, με το έργο «Ρουί Μπλας» του Βίκτορος Ουγκώ.

Όταν γνώρισε τον Λογοθετίδη η ηθοποιός ήταν ήδη χωρισμένη, αλλά μεγάλωνε με αγάπη τα παιδιά της.

Το 1948 ξεκίνησε η συνεργασία της με τον θίασο της Κυρίας Κατερίνας και του Βασίλη Λογοθετίδη στο έργο των Δ. Ψαθά – Γ. Ρούσσου «Δε Θυμάμαι Τίποτα».

Η πρωτοεμφανιζόμενη ηθοποιός είχε όλα εκείνα τα στοιχεία που την έκαναν να μην περνά απαρατήρητη όπου στεκόταν. Φινετσάτη, πανέμορφη και χυμώδης, η νεαρή Κρητικοπούλα με το αθλητικό παράστημα (μικρή είχε ασχοληθεί με τον ακοντισμό) τράβηξε αμέσως την προσοχή του σπουδαίου ηθοποιού. Αλλά κι εκείνη, όμως, γοητεύτηκε από τον Λογοθετίδη, παρά το αταίριαστο του χαρακτήρα τους.

Ο σπουδαίος ηθοποιός αναγνώρισε σε εκείνη το υποκριτικό της ταλέντο κι αμέσως η χημεία τους έδεσε κι επαγγελματικά, αποτελώντας ένα από τα πιο πετυχημένα δίδυμα. Από τις 12 ταινίες που γύρισε ο Λογοθετίδης, στις εννιά είχε δίπλα του Λιβυκού. Το ίδιο και στο θέατρο. Ήταν αχώριστοι.

Οι δύο ηθοποιοί ήταν για μεγάλο διάστημα ζευγάρι και στη ζωή, αλλά δεν επισημοποίησαν ποτέ τη σχέση τους. Λογοθετίδης και Λιβυκού έζησαν έναν μεγάλο έρωτα, ο οποίος προσέκρουσε ωστόσο στη θρυλική μοναχικότητα του Λογοθετίδη. Όπως εξάλλου θυμόταν και η Σούλη Σαμπάχ: «Η Ίλυα ήταν η καρδιά της παρέας. Χόρευε, γελούσε, γλεντούσε. Ο Λογοθετίδης δεν έβγαζε άχνα εκτός θεάτρου. Μουγκός»!

Παρέμεινε ως βασική συνεργάτης του έως τον θάνατο του μεγάλου κωμικού, με τον οποίο αποτέλεσαν αξέχαστο θεατρικό και κινηματογραφικό ζευγάρι. Από το 1963 συνεργάστηκε με πολλούς θιάσους: Έλσας Βεργή, Κατράκη, Βλαχοπούλου και Σαπουτζάκη. Το 1965 ερμήνευσε τη Λυσιστράτη, σε παράσταση του ΚΘΒΕ.

Στη μεγάλη οθόνη είχε πρωτοεμφανιστεί το 1948, στην ταινία του Αλέκου Σακελάριου «Οι Γερμανοί ξανάρχονται». Ακολούθησαν πολλές επιτυχίες της, σε περισσότερες από 45 ταινίες των Γεωργιάδη, Καραγιάννη, Σκουλούδη και πολλών άλλων σκηνοθετών. Ξεχωρίζουν: «Ένα βότσαλο στη λίμνη» (1952), «Σάντα Τσικίτα» (1953), «Δεσποινίς ετών 39» (1954), «Ούτε γάτα ούτε ζημιά» (1955), «Η κάλπικη λίρα» (1955), «Ο ζηλιαρόγατος» (1956), «Δελησταύρου και υιός» (1957), «Ένας ήρωας με παντούφλες» (1958).

Οι ταινίες «Ένα Βότσαλο στη Λίμνη», «Σάντα Τσικίτα», «Δεσποινίς ετών 39» γυρίστηκαν στα στούντιο του Καϊρου, όταν ο θίασος Λογοθετίδη είχε βρεθεί εκεί για μια σειρά παραστάσεων για την ομογένεια. Σε κάποια από τα γυρίσματα είχε παραβρεθεί και ο μετέπειτα ηγέτης της Αιγύπτου Νάσερ, τον οποίο είχε γοητεύσει το ελληνικό στοιχείο αλλά κυρίως η πληθωρική Ίλυα Λιβυκού.

Με τον Βασίλη Λογοθετίδη, η τελευταία κοινή τους εμφάνιση στη μεγάλη οθόνη θα γίνει το 1958 στην κωμωδία του Αλέκου Σακελλάριου «Ένας ήρωας με παντούφλες» ενώ στο θέατρο με το έργο «Η γυνή να φοβήται τον άνδρα».

Το 1960 μετά το θάνατο του Λογοθετίδη η Ίλυα ξεκινά μια δεύτερη καριέρα.

Η μετά Λογοθετίδη καριέρα της ήταν μία στροφή κυρίως προς το δράμα και η νέα καλλιτεχνική της πορεία εκτιμήθηκε περισσότερο από τους κριτικούς. 

Το 1964 κατέκτησε το βραβείο Β΄ γυναικείου ρόλου στο φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, για την ταινία «Ντελικανής» του Μ. Σκουλούδη, καθώς και το βραβείο «Χρυσή Γέφυρα» στο Διεθνές Φεστιβάλ του Σαν Φρανσίσκο. Στο κινηματογραφικό φεστιβάλ Θεσσαλονίκης θα τιμηθεί και το 1969 για την εξαιρετική ερμηνεία της στο πολεμικό δράμα του Ντίμη Δαδήρα «Στα σύνορα της προδοσίας».

Με την ταινία «Εραστές του ονείρου»(1974), ολοκληρώνει τη παρουσία της στη μεγάλη οθόνη. Θεατρικά μετά το 1960 θα συνεργαστεί με σπουδαίους θιάσους με κορυφαία στιγμή για την ίδια ο ρόλος της «Λυσιστράτης» στην ομώνυμη παράσταση του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος το 1965.

Έχει παίξει σε ραδιοφωνικές εκπομπές και σε μία τηλεοπτική. Μαζί με τον Μάνο Κατράκη, συμμετείχε σε ποιητικές εκδηλώσεις στο θέατρο «Μουσούρη», με μουσική του Μίκη Θεοδωράκη.

Κράτησε χαμηλούς τόνους στη ζωή της και απασχολούσε μόνο με την καριέρα της, την οποία εγκατέλειψε το 1986, όταν έχασε την κόρη της από καρκίνο. Την απώλεια αυτή δεν την ξεπέρασε ποτέ. Ήταν ένα χτύπημα της μοίρας που δε μπορούσε να το διαχειριστεί. Έτσι, αποτραβήχτηκε από τα φώτα της δημοσιότητας προτιμώντας την μοναξιά.

Πέθανε στις 6 Σεπτεμβρίου του 2002 μετά από σοβαρό εγκεφαλικό επεισόδιο.

Πηγή: sansimera.gr, newsbeast.gr, ellinikoskinimatografos.gr, mixanitouxronou.gr, finosfilm.com