Παναγία των Παρισίων: Ο απολογισμός των ζημιών

Παγκόσμιο σοκ έχουν προκαλέσει οι μεγάλες καταστροφές που άφησε πίσω της η φωτιά, η οποία εκδηλώθηκε το βράδυ της Δευτέρας στην Παναγία των Παρισίων, το εμβληματικό μνημείο της γαλλικής πρωτεύουσας.

Η φωτιά, εξαπλώθηκε αστραπιαία στην οροφή του γοτθικού κτιρίου που ανεγέρθηκε πριν από οκτώ αιώνες και πλέον, φθάνοντας στο βέλος της, που κατέρρευσε, ακολουθούμενο από ουσιαστικά όλη τη στέγη.

Η πυρκαγιά έχει «σβήσει» πλήρως, ανακοίνωσε λίγο πριν από τις 11:00 το πρωί της Τρίτης, ώρα Ελλάδας ο εκπρόσωπος των πυροσβεστών. «Όλη η φωτιά έσβησε. Βρισκόμαστε πλέον στη φάση της εμπειρογνωμοσύνης», δήλωσε ο Γκαμπριέλ Πλις, εκπρόσωπος της πυροσβεστικής υπηρεσίας του Παρισιού, ενημερώνοντας τους δημοσιογράφους μπροστά στη Νοτρ Νταμ και διευκρίνισε πως η «σφοδρή πυρκαγιά» «διαδόθηκε πολύ γρήγορα σε ολόκληρη τη στέγη» σε «περίπου 1.000 τετραγωνικά μέτρα».

«Το θέμα για τους πυροσβέστες του Παρισιού ήταν μέχρι το πρωί να διαφυλάξουν τα δύο κωδωνοστάσια, το Βόρειο και το Νότιο, για να εξασφαλίσουν ότι οι πύργοι δεν θα πληγούν. Και αυτό συνέβη», υπογράμμισε εκφράζοντας επίσης τη χαρά του για τη διάσωση «των δύο κωδωνοστασίων, των δύο πύργων και έργων».

Ένας πυροσβέστης τραυματίστηκε βαριά. Πρόκειται για το μοναδικό θύμα της πυρκαγιάς που έχει αναφερθεί μέχρι τώρα.

Συγκινητική είναι η κινητοποίηση απλών ανθρώπων απ' όλη την Ευρώπη, στον απόηχο της μεγάλης πυρκαγιάς στην Παναγία των Παρισίων, η οποία κατέστρεψε εκτεταμένος μέρος του ιστορικού ναού.

Σε μία ένδειξη αλληλεγγύης, χιλιάδες πολίτες, εταιρείες και οργανισμοί έσπευσαν να προσφέρουν τον… οβολό τους, με στόχο την ανοικοδόμηση του καθεδρικού ναού, η οποία θα χρειαστεί ένα εύλογο χρονικό διάστημα.

Μάλιστα, μέχρι στιγμής — σύμφωνα με τα διεθνή μέσα ενημέρωσης — οι συνολικές δωρεές υπερβαίνουν τα 750 εκατομμύρια ευρώ.

Μία ημέρα μετά από την καταστροφική πυρκαγιά, ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, ανέφερε σε διάγγελμά του προς τον γαλλικό λαό ότι ο καθεδρικός ναός της Παναγίας των Παρισίων θα ξαναχτιστεί μέσα σε πέντε χρόνια.

«Θα κάνουμε τον καθεδρικό ναό της Παναγίας των Παρισίων ακόμη πιο όμορφο και θέλω να επιτευχθεί αυτό μέσα σε πέντε χρόνια», τόνισε.

​Όπως συμπλήρωσε «η ιστορία μας δεν σταματά ποτέ».

Ο λόγος για τον οποίο εξαπλώθηκε με ταχύτητα η φωτιά φέρεται να είναι το γεγονός ότι πάνω από τον πέτρινο θόλο του Καθεδρικού Ναού και μέχρι την οροφή υπάρχουν 1.300 ξύλινα υποστηρίγματα, κορμοί βαλανιδιάς, που αποκαλείται "δάσος". Εκεί στηρίζεται η μήκους άνω των 100 μέτρων μολύβδινη οροφή της Παναγίας των Παρισίων.

Ο συνδυασμός ξύλου και μολύβδου αναζωπύρωσε την πυρκαγιά η οποία σε μία ώρα οδήγησε στην κατάρρευση του βέλους και στη συνέχεια ολόκληρης της στέγης. Τα κωδωνοστάσια που διεσώθησαν είναι κατασκευασμένα από πέτρα αν και όλα συντείνουν ότι αυτό που διέσωσε τελικά τον ναό από την καθολική καταστροφή είναι η έγκαιρη επέμβαση των πυροσβεστών.

Ο Γάλλος υφυπουργός Εσωτερικών, Λοράν Νουνιέζ, μιλώντας στα Μέσα, τόνισε πως η δομή της Παναγίας των Παρισίων «αντέχει» μετά την πυρκαγιά, όμως στο κτίριο έχουν εντοπισθεί «ευάλωτα σημεία», ιδιαίτερα στο επίπεδο του θόλου. «Η πυρκαγιά τελείωσε, τώρα η κύρια ανησυχία είναι να εξασφαλισθεί ότι το οικοδόμημα δεν θα εμφανίσει ρωγμές».

«Συνολικά η δομή αντέχει, όμως, μερικά ευάλωτα σημεία εντοπίσθηκαν κυρίως στο επίπεδο του θόλου και ενός αετώματος του βόρειου κλίτους που πρέπει να ενισχυθεί» και το οποίο οδήγησε στην εκκένωση πέντε γειτονικών πολυκατοικιών, υπογράμμισε επιπλέον.

Συγκλονιστική περιγραφή

«Τα βιτρό κατεστραμμένα από τις εκρήξεις, το βέλος καταρρέοντας άνοιξε μία οπή επάνω από το ιερό: εικόνα βομβαρδισμού», περιέγραψε ο Φιλίπ Μαρσέ, γενικός βικάριος της αρχιεπισκοπής του Παρισιού. Ήταν από τους πρώτους που μπήκε στον Καθεδρικό Ναό μετά την πυρκαγιά.

«Αυτή η εκκλησία ανεγέρθηκε πριν από 850 χρόνια, άντεξε πολέμους, άντεξε βομβαρδισμούς, άντεξε τα πάντα», είπε ο Φιλίπ Μαρσέ που χειροτονήθηκε ιερέας στη Νοτρ Νταμ πριν από 31 χρόνια.

«Μπαίνοντας τη νύκτα, την ώρα που μόλις άρχιζε να ελέγχεται η φωτιά και καθώς υπήρχαν ακόμη μεμονωμένες εστίες που συνέχιζαν να καίνε, η εικόνα ήταν εικόνα βομβαρδισμού», λέει.

«Στην αρχή όλα ήταν μαύρα και υπήρχε στο βάθος ο μεγάλος κίτρινος σταυρός φωτισμένος από τις φλόγες. Ηταν εντυπωσιακό!», περιγράφει ο άνθρωπος που πέρασε όλη την νύκτα «στο προσκέφαλο της Παναγίας μας που κλαίει».

«Δεξιά του σταυρού αυτού, υπάρχει ένα άγαλμα της Μαρίας...Είναι όρθια, υπάρχει ο σταυρός και η Παναγία, εκεί στην καρδιά της Παναγίας των Παρισίων».

Και στη μέση όλων αυτών, ένα παράταιρο αντικείμενο: «ένα ρομπότ που έριχνε νερό». «Και οι σπίθες από το λιωμένο μολύβι που έπεφταν από τη στέγη».

«Όλη τη νύκτα είδα να περνούν άνθρωποι με δάκρυα στα μάτια. Κράτησα αυτήν την εικόνα: είναι το χάος, αλλά δεν πρέπει αυτό να μας βγάλει νοκ άουτ».

Οι ζημιές

Το βέλος του καθεδρικού, ύψους 93 μέτρων, που είχε προστεθεί από τον αρχιτέκτονα Εζέν Βιολέ-Λε-Ντίκ το 1859-60, κατέρρευσε τη Δευτέρα, λίγα λεπτά πριν τις 21.00.  

Ο  κόκορας που βρισκόταν στην κορυφή του εμβληματικού κωδωνοστασίου που κατέρρευσε, ένα χάλκινο γλυπτό, που περιέχει λείψανα της Αγίας Γενεβιέβης και του Αγίου Διονυσίου, καθώς και ένα τμήμα από το Ακάνθινο Στεφάνι του Χριστού, τα οποία προστάτευαν τους Παριζιάνους και μετά την κατάρρευση του καμπαναριού, όλοι νόμιζαν ότι είχε χαθεί για πάντα, βρέθηκε. Ο υπεργολάβος που ειδικεύεται στην αποκατάσταση ιστορικών μνημείων τον ανακάλυψε μέσα στα συντρίμμια και τον παρέδωσε στην GMH, την ομάδα αποκατάστασης ιστορικών μνημείων της Γαλλίας που κάνει έρευνες στα αποκαΐδια.

Το γλυπτό, έχει υποστεί σοβαρές ζημιές, αλλά θεωρείται επισκευάσιμο.

Την χαρμόσυνη και ελπιδοφόρα ανακοίνωση έκανε μέσω twitter ο επικεφαλής της Ομάδας Αποκατάστασης Ιστορικών Μνημείων (GMH) Jacques Chanut.

«Απίστευτο! Ένα από τα μέλη της GMH βρήκε στα ερείπια τον κόκορα της κορυφής του κωδωνοστασίου της Nοτρ Νταμ. Η διαίσθησή του ήταν καλή. Σας ευχαριστούμε για την αφοσίωση και την παθιασμένη διάσωση της κληρονομιάς μας» αναφέρει ο Jacques Chanut.

Την πληροφορία της εύρεσης του εμβληματικού κόκορα, επιβεβαίωσε και το υπουργείο Πολιτισμού της Γαλλίας.

Σημαντικές ζημιές έχει υποστεί ο θόλος, ένα μέρος του οποίου κατέρρευσε, όπως ανέφερε ο εκπρόσωπος της πυροσβεστικής υπηρεσίας Γκαμπριέλ Πλις. Όμως ο υπουργός Πολιτισμού Φρανκ Ριστέρ εκτιμά ότι ο θόλος "θα αντέξει".

Το πελώριο εκκλησιαστικό όργανο του 15ου αιώνα με τις πέντε σειρές πλήκτρων και τους 8.000 σωλήνες σώθηκε, αν και καλύφθηκε από σοβάδες, σκόνη και νερό. Το μικρό εκκλησιαστικό όργανο, που βρισκόταν ακριβώς κάτω από το βέλος, υπέστη σοβαρές ζημιές από τη φωτιά, σύμφωνα με έναν από τους τρεις οργανίστες του καθεδρικού, τον Φιλίπ Λεφέβρ, ο οποίος εργάζεται εδώ και 35 χρόνια στη Νοτρ Νταμ.

Τα δύο κωδωνοστάσια, που φιλοξενούν τις τέσσερις καμπάνες του καθεδρικού σώθηκαν. Μια ενδεχόμενη κατάρρευσή τους θα σήμαινε ανεπανόρθωτη καταστροφή για το κτίριο, αφού θα σωριάζονταν πάνω του δεκάδες τόνοι μπρούτζου – η μεγαλύτερη από τις καμπάνες ζυγίζει 13 τόνους.

Σώθηκε επίσης ένα από τα σημαντικότερα λείψανα του χριστιανισμού, το Ακάνθινο Στεφάνι του Χριστού, διαμέτρου 21 εκατοστών. Μαζί με αυτό, γλίτωσαν από τις φλόγες ένα κομματάκι Τίμιου Ξύλου και ένα καρφί από τον σταυρό.

Επίσης, σύμφωνα με τη δήμαρχο του Παρισιού Ανν Χινταλγκό, σώθηκε επίσης το ακάνθινο στεφάνι του Χριστού και ο χιτώνας του Αγίου Λουδοβίκου.

Σώθηκαν και όλα τα έργα τέχνης, μοναδικοί θησαυροί του καθεδρικού, όπως η Επίσκεψη, ο μπαρόκ πίνακας του Ζαν Ζουβενέ (1716). Η μνημειώδης Πιετά του γλύπτη Νικολά Κουστού, πίσω από την Αγία Τράπεζα, με την Παρθένο να κρατά στην αγκαλία της το σώμα του Ιησού μετά την Αποκαθήλωση, βγήκε ανέπαφη. Το έργο φιλοτεχνήθηκε μεταξύ 1712-1728, κατά παραγγελία του Λουβοδίκου ΙΔ΄, κατόπιν επιθυμίας του πατέρα του.

Τα δεκαέξι αγάλματα των Αποστόλων και των Ευαγγελιστών, που κοσμούσαν τη στέγη, είχαν μόλις σταλεί στο Περιγκέ προκειμένου να συντηρηθούν και δεν έπαθαν απολύτως τίποτα. Τα αγάλματα είχαν τοποθετηθεί εκεί την περίοδο που κατασκευαζόταν το βέλος από τον Βιολέ-λε-Ντικ.

Οι τρεις ρόδακες, τα βιτρό που κατασκευάστηκαν τον 13ο αιώνα, γλίτωσαν παρά τις αρχικές φήμες που τα ήθελαν να έχουν διαλυθεί. Οι ρόδακες της βόρειας και της νότιας πλευρές, οι δύο μεγαλύτεροι, έχουν διάμετρο 13 μέτρα.

Το σημερινό πρωτοσέλιδο της Libération

Μετά τη φωτιά που κατέστρεψε τον καθεδρικό ναό του Παρισιού, η εθνική και διεθνής ώθηση για την ανοικοδόμηση του μαρτυρεί τη θέση του στη συλλογική φαντασία.

Πηγές: ΑΠΕ-ΜΠΕ, topontiki.gr, enikos.gr, 902, sputniknews.gr, atexnos.gr, Libération