Φάρος του Πνεύματος

11.  Οι μπαλάντες του Σκόρδου - Μο Γιαν «Όλοι λένε πως οι ντόπιοι ηγέτες μας εκλέγονται απ' τις μάζες. / Αλλά γιατί σπαταλούν αυτοί οι υπηρέτες του λαού τα λεφτά των «αφεντάδων» τους; / Εμείς οι απλοί άνθρωποι χύνουμε αίμα σαν υποζύγια, / για να τεμπελιάζουν και να χοντραίνουν οι διεφθαρμένοι κι άπληστοι αξιωματούχοι!» λέει η καταγγελτική μπαλάντα του Τζανγκ Κου, ενός αόμματου αοιδού που χρησιμοποιεί ο Μο Γιαν για να ανοίξει κάθε ένα από τα κεφάλαια του μυθιστορήματός του. Με αφορμή τις μπαλάντες αυτές  του γέρου τυφλού, ο συγγραφέας μας διηγείται τις περιπέτειες του αγροτικού κόσμου της Επαρχίας του Παραδείσου, περιπέτειες που υφαίνουν τον κύριο κορμό ενός βίαιου, κοινωνικού μυθιστορήματος που ακούει στον τίτλο «Οι μπαλάντες του Σκόδρου». «Κάποιος πρέπει να συκοφάντησε τον Γκάο Γιανγκ, γιατί ένα μεσημέρι, που το λιοπύρι σφυροκοπούσε τη γυμνή ράχη του και ο αέρας έσερνε παντού την αποφορά του σαπισμένου σκόρδου, ήρθαν δύο αστυνομικοί και τον συνέλαβαν» γράφει ο «...

Υπάρχουν κάποιες φορές που βλέποντας έναν ηθοποιό στην τηλεόραση ή στο θέατρο τον συνδέουμε με τους ρόλους του και φανταζόμαστε πως η ζωή του θα είναι πάνω- κάτω η ίδια. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι η Νίτσα Τσαγανέα. Πόσοι από εμάς δεν έχουμε φανταστεί πως η ζωή της ήταν ήρεμη και κύλησε άκρως… οικογενειακά με εκείνη στο «ρόλο» της γλυκιάς μητέρας που όλα περνάνε από το χέρι της και φροντίζει να κρατάει τους πάντες ικανοποιημένους; Κι όμως, η πραγματικότητα απέχει πολύ από κάτι τέτοιο. Η ζωή της Νίτσας Τσαγανεα μόνο ήρεμη και οικογενειακή δεν ήταν. Τουλάχιστον στο πρώτο μισό της. Έντονα πολιτικοποιημένο άτομο σε καιρούς δύσκολους, η αγαπημένη ηθοποιός, δεν άργησε να διαλέξει στρατόπεδο και να αφοσιωθεί με όλες τις δυνάμεις της στον αγώνα κατά των ναζί αρχικά αλλά και κατά των «εθνικοφρόνων» στη συνέχεια. Η ζωή της εύκολα θα μπορούσε να γίνει μια κινηματογραφική ταινία με μπόλικη περιπέτεια, έντονα πολιτικά μηνύματα και μεγάλες ερωτικές ιστορίες. Το θέμα είναι πως δύσκολα θ...

Να πετάξεις λοιπόν τα πάντα και να κρατήσεις τούτα τα λίγα και να έχεις ακόμα κατά νου ότι ο καθένας ζει το παρόν τούτο, το στιγμιαίο. Όσο για τα άλλα, ή τα έχει ζήσει ή βρίσκονται στη σφαίρα του αγνώστου. Είναι μικρός λοιπόν ο χρόνος που ζει ο καθένας, μικρή και η γωνίτσα της γης όπου ζει. Μικρή είναι και η πιο μεγάλη υστεροφημία, και μάλιστα βασισμένη σε ανθρωπάκια που έρχονται το ένα μετά το άλλο και που θα πεθάνουν αμέσως, χωρίς να γνωρίζουν ούτε καν τον εαυτό τους - και φυσικά όχι εκείνον που έχει πεθάνει καιρό τώρα. Μάρκος Αυρήλιος Τα εις εαυτόν (Τρίτο Βιβλίο, 10)

Αποσπά την προσοχή σου κάτι που έρχεται απ’ έξω και εμπίπτει στις αισθήσεις σου; Δίνε στον εαυτό σου τη δυνατότητα να μάθει κάτι καινούργιο και καλό, και μη παρασύρεσαι εδώ κι εκεί. Ήδη πρέπει να φυλάγεσαι από κείνο το άλλο είδος περιπλάνησης- γιατί σαχλαμαρίζουν και με πράξεις όσοι απόκαμαν απ’ τη ζωή χωρίς να έχουν βάλει ένα σκοπό στον οποίο να στρέφουν την κάθε τους ορμή και σκέψη, μια για πάντα. Μάρκος Αυρήλιος Τα εις εαυτόν (Δεύτερο Βιβλίο, 16)

Η ανθρώπινη ψυχή βλάπτει τον εαυτό της τότε κατεξοχήν όταν γίνει - όσο μπορεί να το κάνει - απόστημα και οίδημα, θα λέγαμε, του κόσμου. Πραγματικά, αν παραπονεθείς για κάτι που συνέβη, είναι αποστασία από τη φύση, σε τμήμα της οποίας περιέχονται οι φύσεις όλων των υπόλοιπων πραγμάτων. Επίσης, όταν αποστρέφεται κάποιον άνθρωπο ή και κινείται εναντίον του για να τον βλάψει - αυτό που κάνουν, φερ’ ειπείν, οι ψυχές όσων οργίζονται. Τρίτον, βλάπτει τον εαυτό της, όταν νικιέται από την ηδονή ή τον πόνο. Τέταρτον, όταν υποκρίνεται και κάνει ή λέει κάτι προσποιητά και ψεύτικα. Πέμπτον, όταν προχωράει σε κάποια πράξη ή επιθυμία της εντελώς άσκοπη, αλλά επιδίδεται στο οτιδήποτε τυχαία και ανακόλουθα, ενώ και το παραμικρό πρέπει να γίνεται σύμφωνα με την αναγωγή του στον τελικό σκοπό. Και τελικός σκοπός στα λογικά όντα είναι ν’ ακολουθούν τον λόγο και τη νομοθεσία της αρχέγονης πόλης και του αρχέγονου πολιτεύματος. Μάρκος Αυρήλιος Τα εις εαυτόν (Δεύτερο Βιβλίο, 16)

Βλάπτεις, βλάπτεις τον εαυτό σου, ψυχή μου. Για να τον εκτιμήσεις όμως δεν θα έχεις πια καιρό. Ακαριαία η ζωή του καθενός, και η δική σου πέρασε σχεδόν, χωρίς να σέβεσαι τον εαυτό σου αλλά  αποθέτοντας την ευτυχία σου στις ψυχές των άλλων. Μάρκος Αυρήλιος Τα εις εαυτόν (Δεύτερο Βιβλίο, 6)

Αναλογίσου πόσον καιρό τ’ αναβάλλεις αυτά και πόσες φορές πήρες προθεσμία από τους θεούς και δεν τη χρησιμοποίησες. Πρέπει όμως έστω και τώρα να καταλάβεις τίνος κόσμου μέρος είσαι και ως απόρροια τίνος κυβερνήτη του κόσμου εμφανίστηκες και ότι έχεις περιορισμένο χρόνο, που, αν δεν τον χρησιμοποιήσεις για να υπάρξει αιθρία στην ψυχή σου, θα φύγει και θα φύγεις κι εσύ και δεν θα υπάρξει πάλι η δυνατότητα. Μάρκος Αυρήλιος Τα εις εαυτόν (Δεύτερο Βιβλίο, 4)

Ελληνίδα ηθοποιός, που υπηρέτησε θέατρο και τον κινηματογράφο για σχεδόν εξήντα χρόνια. Η Νίτσα (Ελένη) Λάσκαρη, όπως ήταν το πατρικό της όνομα γεννήθηκε στην Αθήνα το 1903 και σπούδασε στη Δραματική Σχολή του Ελληνικού Ωδείου, με καθηγητές την ποιήτρια και ηθοποιό Θεώνη Δρακοπούλου («Μυρτιώτισσα»), τον Νίκο Παπαγεωργίου κ.α. Στο θέατρο πρωτοεμφανίστηκε το 1924 με το «Θίασο Νέων», ερμηνεύοντας το ρόλο της «Φανής» στους «Φοιτητές» του Γρηγορίου Ξενόπουλου. Στη συνέχεια, συνεργάστηκε με σπουδαίους πρωταγωνιστές, όπως η Μαρίκα Κοτοπούλη, η Κυβέλη, ο Αιμίλιος Βεάκης, η Βάσω Μανωλίδου, ο Βασίλης Λογοθετίδης, ο Μίμης Φωτόπουλος και ο Διονύσης Παπαγιαννόπουλος. Στον κινηματογράφο εμφανίστηκε για πρώτη φορά το 1933 στην ελληνοτουρκική συμπαραγωγή «Ο κακός δρόμος» («Fena Yol»), που σκηνοθέτησε ο Ερτογρούλ Μουχσίν σε σενάριο Γρηγορίου Ξενόπουλου και στην οποία πρωταγωνιστούσαν η Μαρίκα Κοτοπούλη, η Κυβέλη, ο Γιώργος Παππάς και ο Βασίλης Λογοθετίδης, και στη συνέχεια το 1939 στην ταινία...

364: Ο Ρωμαίος αυτοκράτορας, Ιοβιανός, πεθαίνει κάτω από ύποπτες συνθήκες μετά από βασιλεία οκτώ μηνών. Βρέθηκε νεκρός στη σκηνή του στα Τύανα της Μικράς Ασίας, ενώ επέστρεφε στην Κωνσταντινούπολη. 1411: Μετά από τις επιτυχημένες εκστρατείες του κατά τη διάρκεια της Οθωμανικής Μεσοβασιλείας, ο Μουσά Τσελεμπή, ένας από τους γιους του Βαγιαζήτ Α', γίνεται σουλτάνος. 1801: Μία εκλογική ισοπαλία μεταξύ του Τόμας Τζέφερσον και του Άαρον Μπερ επιλύεται όταν ο πρώτος εκλέγεται πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών (3ος πρόεδρος της χώρας) και ο δεύτερος αντιπρόεδρος από τη Βουλή των Αντιπροσώπων. 1817: Η Βαλτιμόρη γίνεται η πρώτη πόλη των ΗΠΑ, της οποίας οι δρόμοι φωταγωγούνται με λάμπες γκαζιού. 1864: Κατά τη διάρκεια του Αμερικανικού Εμφυλίου, το υποβρύχιο των Νοτίων, «Χάνλεϊ», επιτίθεται κατά του πολεμικού «Χαουζοτόνικ» των Βορείων. Και τα δύο καταλήγουν στον βυθό. Πρόκειται για την πρώτη ναυμαχία ανάμεσα σε υποβρύχιο και πλοίο επιφανείας. 1867: Περνά το πρώτο πλοίο από τη Διώρ...

«Δεν είμαστε υπεύθυνοι μόνο γι’ αυτό που κάνουμε αλλά και γι’ αυτό που δεν κάνουμε», συνήθιζε να ψέγει την ανθρωπότητα ο Γάλλος θεατράνθρωπος, ένα σωστό φαινόμενο δηλαδή που σπανίως έχει ξαναδεί το παγκόσμιο θέατρο. Δραματουργός, ηθοποιός και σκηνοθέτης, ο Ζαν-Μπατίστ Ποκλέν, που για τις ανάγκες της υποκριτικής του καριέρας είχε υιοθετήσει το καλλιτεχνικό ψευδώνυμο «Μολιέρος», θεωρείται ο δημιουργός της λεγόμενης «υψηλής κωμωδίας» θέτοντας παράλληλα τα θεμέλια της ρεαλιστικής δραματουργίας. Τα έργα του αντανακλούσαν τα ήθη όλων των κοινωνικών στρωμάτων, τα οποία καυτηρίαζε ο έξοχος αυτός μάστορας της σκηνής που μπόλιασε το θέατρο με τις προοδευτικές ιδέες του ουμανισμού, όταν δεν εμπνεόταν από την πλούσια αναγεννησιακή παράδοση του γαλλικού λαϊκού θεάτρου. Ήδη από τις πρώτες του δημιουργίες («Ο απερίσκεπτος» και «Ερωτικό πείσμα») μέχρι τα μεγάλα αριστουργήματά του («Φιλάργυρος», «Αρχοντοχωριάτης», «Κατά φαντασίαν ασθενής», «Ταρτούφος», «Δον Ζουάν» και «Μισάνθρωπος»), ο Μολιέρ...

Όπου καίνε βιβλία, στο τέλος θα κάψουν και ανθρώπους. Πολλοί παλιάνθρωποι προσπαθούν να καλύψουν τις βρώμικες πράξεις τους με την αφοσίωσή τους στα συμφέροντα της θρησκείας ή με την αυστηρή ηθική τους ή με την αγάπη για την πατρίδα τους.

Το διήγημα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη «Αποκριάτικη Νυχτιά» πρωτοδημοσιεύτηκε στις 17 Φεβρουαρίου του 1892 στην εφημερίδα «Εφημερίς» των Αθηνών. Είναι έργο αθηναϊκό, ηθογραφικό, σατιρικό και αυτοψυχογραφικό, γιατί ο Σπύρος Βεργουδής είναι ο ίδιος ο Παπαδιαμάντης, στα πρώτα δραματικά του χρόνια στην Αθήνα. Εάν δεν ήτο επιμελής σπουδαστής ο Σπύρος ο Βεργουδής, και δεν είχε τυχόν πως να περνά τας ώρας του, κατά τας πολυημέρους διακοπάς των εορτών και της Απόκρεω, ηδύνατο να εύρη δουλειά καθήμενος εις το παράθυρον και θεώμενος και ακούων τα τελούμενα. Δεν ήτο δρόμος, ήτο αυλή, παμπάλαιος, ευρεία, ακανόνιστος, με τους τοίχους υψηλούς αλλ' ανίσου ύψους, περιβάλλουσα μίαν των παλαιοτέρων οικιών παρά την ανέρπουσαν εσχατιάν της αρχαίας πόλεως, προς την Ακρόπολιν, υψηλά, παρά το Αγιοταφίτικον. Αι τρείς ενοικάρισσαι του ισογείου, η κυρα Κατίγκω η Χρίσταινα, μετά της αγάμου αδελφής της Φρόσως, και η γριά Βαγγελή η Λεμονού, μετά της κόρης της ,της Γεώργαινας, και η Σταματούλα η Γεμενίτσ...