Φάρος του Πνεύματος

844: Ο Λουδοβίκος Β' στέφεται στη Ρώμη βασιλιάς της Ιταλίας από τον πάπα Σέργιο Β'. 923: Ο βασιλιάς Ροβέρτος Α' της Γαλλίας σκοτώνεται και ο Κάρολος Γ' συλλαμβάνεται από τους υποστηρικτές του δούκα Ροδόλφου της Βουργουνδίας. 1184: Ο βασιλιάς Μάγκνους Ε' της Νορβηγίας σκοτώνεται στη ναυμαχία του Φιρμέιτ. 1215: Ο Ιωάννης ο Ακτήμων υπογράφει τη Μάγκνα Κάρτα, την πρώτη εμβρυακή μορφή διακήρυξης ανθρωπίνων δικαιωμάτων. 1219: Οι Δανοί νικούν στη μάχη του Λίντανισε (σημερινό Τάλιν) ιδρύοντας το Δανικό Δουκάτο της Εσθονίας. 1246: Με τον θάνατο του δούκα Φρειδερίκου Β', λήγει η δυναστεία των Μπάμπενμπερκ στην Αυστρία. 1300: Ιδρύεται το Μπιλμπάο. 1389: Οι Οθωμανοί,υπό τον σουλτάνο Μουράτ Α', συντρίβουν τον Στρατό των Σέρβων στο Κοσσυφοπέδιο, υπό τον πρίγκιπα Λαζάρ Χρεμπελιάνοβιτς, και γίνονται κυρίαρχοι της περιοχής. 1502: Ο Χριστόφορος Κολόμβος αποβιβάζεται στη Μαρτινίκα στο τέταρτο ταξίδι του. 1520: Με την παπική βούλα Exsurge Domine, ο πάπας ...

Μες σ’ αυτή τη βάρκα είμαι μοναχή κι έχω συντροφιά μου κάτασπρο πουλί Σημάδι ρίχνω στο γιαλό, μα πώς να σου το πω Είσαι ένα αστέρι μακρινό, τη νύχτα σε φιλώ Θέλω να φυτέψω πεύκο λυγερό για να μεγαλώσει και να το χαρώ Σημάδι ρίχνω στο γιαλό, μα πώς να σου το πω Είσαι ένα αστέρι μακρινό, τη νύχτα σε φιλώ Μπλέκω τα μαλλιά μου μ’ άστρα και βροχή και στα όνειρά μου κάνω προσευχή Σημάδι ρίχνω στο γιαλό, μα πώς να σου το πω Είσαι ένα αστέρι μακρινό, τη νύχτα σε φιλώ

Εκεί ψηλά στον Υμηττό υπάρχει κάποιο μυστικό  Και είναι, πώς να σάς το πω, πολύ μπλεγμένο ομολογώ  Αν και γω από παιδάκι είχα πάντα ένα μεράκι  Να 'χω συντροφιά ένα αστέρι κι ένα σκύλο στην αυλή  Όμως, εκεί στον Υμηττό, δεν μου το βγάζετ' απ' το μυαλό  Υπάρχει κάποιο μυστικό, εκεί ψηλά στον Υμηττό  Πέτρα που κύλησε, μη την εκρατήσεις  το ριζικό της είν' κακό και θα μετανοήσεις  Τη συμβουλή μου αυτή μη την εξεχάσεις  γιατί 'ναι το λιγότερο τους φίλους σου να χάσεις  Όμως, εκεί στον Υμηττό, υπάρχει κάποιο μυστικό  Να το ξεχάσω δεν μπορώ, ούτε τη λύση του να βρω  Αν και γω από μικρή δεν μ' αρέσανε τα χάδια  Ήμουνα προσεκτική, ιδιαίτερα τα βράδια  Όμως, εκεί στον Υμηττό, δεν μου το βγάζετ' απ' το μυαλό  Υπάρχει κάποιο μυστικό, εκεί ψηλά στον Υμηττό  Εκεί ψηλά, εκεί ψηλά, εκεί ψηλά στον Υμηττό  Υπάρχει κά-, υπάρχει κά-, υπάρχει κάποιο μυστικό

Ηθοποιος σημαίνει φως. Είναι καημός πολύ πικρός και στεναγμός πολύ μικρός. Μίλησε, κλαις; Όχι δε λες. Μήπως πεινάς; Και τι να φας! Όλο γυρνάς, πες μου πού πας; Σ’ αναζητώ στο χώρο αυτό, γιατί είμ’ εγώ πολύ μικρός και θλιβερός ηθοποιός. Θα παίξεις μια, θα παίξω δυο. Θα κλάψεις μια, θα κλάψω δυο. Σαν καλαμιά θα σ’ αρνηθώ, θα σκεπαστώ, θα τυλιχτώ μ’ άσπρο πανί κι ένα πουλί, άσπρο πουλί που θα καλεί τ’ άλλο πουλί, το μαύρο πουλί. Παρηγοριά στη λυγαριά, υπομονή! Αχ πώς πονεί! Κι ύστερα λες για δυο τρελές που μ’ αγαπούν γιατί σιωπούν, γιατί σιωπούν...... Έλα στο φως, παίζω θα δεις. Είμαι σοφός μην απορείς, έλα στο φως, παίζω θα δεις. Ηθοποιός, ό,τι κι αν πεις είναι καημός πολύ πικρός και στεναγμός πολύ βαθύς. Ηθοποιός, είτε μωρός, είτε σοφός είμαι κι εγώ, καθώς κι εσύ είσαι παιδί, που καρτερεί κάτι να δει. Πιες το κρασί, στάλα χρυσή απ’ την ψυχή, ως την ψυχή.

    Γεννήθηκα στις 23 του Οκτώβρη του 1925 στην Ξάνθη τη διατηρητέα κι όχι την άλλη τη φριχτή που χτίστηκε μεταγενέστερα από τους εσωτερικούς της ενδοχώρας μετανάστες. Η συνύπαρξη εκείνο τον καιρό ενός αντιτύπου της μπελ-επόκ, με αυθεντικούς τούρκικους μιναρέδες, έδιναν χρώμα και περιεχόμενο σε μια κοινωνία-πανσπερμία απ' όλες τις γωνιές της Ελλαδικής γης, που συμπτωματικά βρέθηκε να ζει σε ακριτική περιοχή και να χορεύει τσάρλεστον στις δημόσιες πλατείες.     Σαν άνοιξα τα μάτια μου είδα με απορία πολύ κόσμο να περιμένει την εμφάνισή μου (το ίδιο συνέχισα κι αργότερα να απορώ σαν με περίμεναν κάπου καθυστερημένα να φανώ). Η μητέρα μου ήταν από την Αδριανούπολη, κόρη του Κωνσταντίνου Αρβανιτίδη, και ο πατέρας μου απ' την Μύρθιο της Ρεθύμνου, απ' την Κρήτη. Είμαι ένα γέννημα δύο ανθρώπων που καθώς γνωρίζω δεν συνεργάστηκαν ποτέ, εκτός απ’ την στιγμή που αποφάσισαν την κατασκευή μου. Γι' αυτό και περιέχω μέσα μου χιλιάδες αντιθέσεις κι όλες τις δυσκολίες του Θεού...

Μία προφητική συνέντευξη είχε δώσει στο ραδιόφωνο ο Μάνος Χατζιδάκις το 1989 όπου έβλεπε το μέλλον του τόπου χωρίς ίχνος αισιοδοξίας. Από το σπάνιο βιβλίο της Ορχήστρας των χρωμάτων «Μάνος Χατζιδάκις - ψηφίδες μνήμης», σας παραθέτουμε ένα απόσπασμα της συνέντευξης: - Ζητούμε να μας πείτε πώς βλέπετε εσείς την κατάσταση της σημερινής κοινωνίας; Πολλοί φρονούν ότι περνά σοβαρή κρίση, ότι απειλείται με ηθική σήψη, ίσως με διάλυση, αφήνοντας μας έξω από τον εκσυγχρονισμό και την πρόοδο. Συμμερίζεστε αυτή την άποψη; Μ.Χ.: Εγώ δεν θα το έλεγα τόσο τραγικά, ότι μας αφήνει απ’ έξω. Είναι μια μοιραία κατάληξη ενός κόσμου, που προετοιμάστηκε για την εξαφάνισή του. Κι εκεί νομίζω ότι έχει μεγάλο μερίδιο όλος ο μεταπολεμικός κόσμος και ειδικά ο μεταπολεμικός πολιτικός κόσμος. Δεν προετοιμάστηκε το σπάνιο είδος και το πολύ ακριβό, του ελεύθερου πολίτη. Το είδος του ελεύθερου πολίτη δεν προετοιμάστηκε. Γι’ αυτό έγινε και η δικτατορία. Γιατί πότε έγινε η δικτατορία; Το ‘67. Λοιπόν φανταστείτε...

Μάνο Χατζιδάκι, ποιος είσαι; Μέσα από ποιες συνθήκες, μέσα από ποιο κλίμα βγήκες και ξεχώρισες κι έδωσες ένα έργο που λογαριάζεται σαν προικιό του τόπου μας; Είναι λιγάκι δύσκολο, βέβαια, να μιλάω για μένα όταν με ξεχωρίζουν. Εν πάση περιπτώσει, εγώ είμαι γέννημα μιας εποχής, μάλλον είμαι ένας καθυστερημένος εκπρόσωπος της μουσικής, σε μια ομάδα ανθρώπων που ήδη είχαν δώσει ένα σημαντικό έργο και σφραγίσανε τον τόπο μας για μια μεγάλη περίοδο. Αυτοί οι άνθρωποι είναι ο Ελύτης, ο Σεφέρης, ο Γκάτσος, ο Χατζηκυριάκος – Γκίκας, ο Τσαρούχης, ο Πικιώνης, ο Μόραλης, ο Εμπειρίκος, ο Εγγονόπουλος. Σ’ αυτή την ομάδα ανήκω. Και αν μπορούσα να το πω, είμαι ο βενιαμίν και συγχρόνως ο μαθητής. Και εκπροσωπώ, βέβαια, τη μουσική. Που την εποχή εκείνη είχε μια τεράστια απόσταση από την ελληνική ποίηση, την ελληνική ζωγραφική, την αρχιτεκτονική. Η μουσική ήταν εντελώς άσχετη με την ποίηση και με την ελληνική παιδεία. Τον καιρό εκείνο το όνομα του Σεφέρη δεν το ήξερε ουδείς μουσικός εν Ελλάδι! Οι ...

Ποτέ δεν πρόκειται να τελειώσει η ανθρώπινη περιπέτεια αλλά και η ανθρώπινη ευπιστία. Πάντα ο άνθρωπος θα πιστεύει πως τα όνειρά του θα δικαιωθούν. Αλλά και πάντα θα αγνοεί πως ο ίδιος καταστρέφει τα όνειρά του με το να ξυπνά κάθε πρωί. Κάθε πρωί κι όχι για πάντα, μια και μόνη φορά. (Μάνος Χατζιδάκις  «Ο καθρέφτης και το μαχαίρι» Εκδόσεις Ίκαρος) Ο αναμορφωτής και ανανεωτής του ελληνικού τραγουδιού δεν χρειάζεται φυσικά συστάσεις, καθώς ήταν από τους ανθρώπους που σήκωσαν μουσικά στους ώμους τους ένα ολόκληρο έθνος. Μουσικοσυνθέτης, ποιητής και διανοούμενος, ο μοναδικός Μάνος Χατζιδάκις συνόψισε με τη ζωή και το έργο του την ίδια την έννοια του καλλιτέχνη, του δημιουργού δηλαδή που δεν διστάζει να συγκρουστεί με το κατεστημένο και τα κακώς κείμενα, όντας μέχρι το τέλος βαθύτατα πολιτικός. Αντιπολιτευόμενος, ανατρεπτικός και ποιητικός, ο αεικίνητος Μάνος Χατζιδάκις ασχολήθηκε με τα πάντα: από το παντοτινά αγαπημένο του πεντάγραμμο μέχρι και περιοδικά, ταινίες, παραστάσ...

Οι νεότεροι την έμαθαν ως «Όλγα Μαρκάτου» στην πετυχημένη τηλεοπτική σειρά «Dolce Vita». Οι λίγο παλαιότεροι τη θυμούνται να ερμηνεύει θαυμάσια τους ρόλους της σε ταινίες «διαμάντια» της χρυσής εποχής του ελληνικού κινηματογράφου, όπως «γοργόνες και μάγκες» και «ένας ιππότης για τη Βασούλα». Για να φτάσει εκεί, ωστόσο, έπρεπε να διανύσει μια ζωή γεμάτη δυσκολίες, στερήσεις και αγώνες. Μια ζωή που την έφερε δίπλα στο Νίκο Μπελογιάννη να δικάζονται από κοινού στο στρατοδικείο με την κατηγορία της κατασκοπείας αφού ήταν μέλος του παράνομου μηχανισμού του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας. Η ζωή της Μαρίας Φωκά, ήταν πολυτάραχη και με πολλές διακυμάνσεις. Θα μπορούσε να είναι και το σενάριο κάποιας κινηματογραφικής ταινίας. Η ίδια ποτέ δεν θέλησε να παρουσιάσει τον εαυτό της ως κάτι το ιδιαίτερο. Όσοι την γνώρισαν από κοντά έκαναν λόγο για έναν σεμνό και ηθικό άνθρωπο, χαμηλών τόνων που την ενδιέφερε να παίρνει ζωή από το σανίδι και να δίνει όλο της το είναι στους αγώνες για την υπερ...