26 Σεπτεμβρίου 1932 - Ο εγκέλαδος χτυπάει την Ιερισσό
Στις 26 Σεπτεμβρίου του 1932 ισχυρή σεισμική δόνηση μεγέθους 7 βαθμών της κλίμακας Richter, έπληξε τη Χαλκιδική και κυρίως την Ιερισσό και το Στρατώνι. 161 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και 669 τραυματίστηκαν. 4106 σπίτια καταστράφηκαν ενώ 3218 έπαθαν σοβαρές βλάβες. Τα χωριά Γομάτι, Μεγάλη Παναγιά, Αρναία, Νέα Ρόδα, Στάγειρα, Παλαιοχώρι, Σιδηροπόταμος καθώς και πολλές μονές του Αγίου Όρους υπέστησαν μεγάλες βλάβες. Η μονή Σταυρονικήτα έπαθε τρομερές και μη επισκευάσιμες βλάβες και η μονή Κουτλουμουσίου υπέστη σοβαρές βλάβες και επικίνδυνη καθίζηση η βόρεια πλευρά της. Τραυματίστηκαν μοναχοί και εκδηλώθηκε πυρκαγιά στη μονή Κωνσταμονίτου. Άντεξαν μόνο δύο μονές, οι μονές Φιλοθέου και Καρακάλλου.
Οι δύο μεγαλύτεροι μετασεισμοί εκδηλώθηκαν στις 26-9-1932 (Μ=6,0) και στις 11-5-1933 (Μ=6,3).
Ο καταγόμενος από τα Ριζά Βασίλειος Αθ. Βασιλικός (1890- 2 Απριλίου 1977), ο οποίος διετέλεσε επί πολλά χρόνια βουλευτής Χαλκιδικής , στο έργο του με τον τίτλο «Χαλκιδική» που εκδόθηκε το 1938 , αναφέρεται στη μελέτη του Καθηγητού του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης κ. Μ. Μαραβελλάκη σχετικά με τους σεισμούς αυτούς. Από την 26η έως και την 29η Σεπτεμβρίου 1932 , σύμφωνα με την μελέτη, έδρασαν τρεις σεισμικές εστίες, οι δύο πρώτες υποθαλάσσιες και η τρίτη υπολιμναία. Η πρώτη είχε επίκεντρο στον κόλπο της Ιερισσού, η δεύτερη κάτω από τον μυχό του Στρυμωνικού κόλπου, ενώ η τρίτη στη λίμνη Βόλβη. Τις τρείς πρώτες ημέρες των σεισμών δρούσε μόνο η πρώτη αλλά μετά την τρίτη ημέρα άρχισαν να δρουν και οι άλλες δύο εστίες παράγοντας ισχυρούς σεισμούς. Η μετασεισμική δραστηριότητα συνεχίστηκε μέχρι την 6η Ιανουαρίου 1933, μετρώντας 61 μικροσεισμούς.
Οι σεισμοί του 1932 ήταν η αφορμή να στραφεί το ενδιαφέρον του Ελληνικού κράτους προς τη Χαλκιδική η οποία, όπως γράφει ο Βασιλικός, αποτελούσε απλή Υποδιοίκηση επί τουρκοκρατίας και τέτοια παρέμεινε και μετά την απελευθέρωση. Για τους πολλούς «ήτο η μακρυνή αποικία, η άγνωστος χώρα» όπως χαρακτηριστικά αναφέρει. «Το Ελληνικόν Κράτος μόνον με την ευκαιρίαν των καταστρεπτικών σεισμών του 1932 εγνώρισε τον τόπον αυτόν και εξεδήλωσεν οπωσδήποτε το ενδιαφέρον του δια τας πολλαπλάς ανάγκας του.»
Ο Βασίλειος Αθ. Βασιλικός με γλαφυρό τρόπο, στο κεφάλαιο με τίτλο «Οι Σεισμοί της Χαλκιδικής» περιγράφει τα παρακάτω:
«Ωσάν να μη έφθανεν η πτώχεια, ωσάν να μη ήσαν αρκεταί αι άλλαι ταλαιπωρίαι, ήλθε και ο σεισμός διά να ολοκληρώση την συμφοράν.Εις χωρία ολόκληρα, άλλοτε ανθούντα, δεν έμεινεν λίθος επί λίθου. Εις άλλα μερικοί τοίχοι ερειπωμένοι, μαρτυρούσαν ότι προ ολίγου ακόμη έσφυζεν εκεί μία ειδυλιακή ζωή επαρχίας.
Οι κάτοικοι ευρέθησαν την πρώτην τραγικήν εκείνην νύκτα των σεισμών εντός των οικιών των, όταν εσημειώθη, η πρώτη, η φοβερά δόνησις, τρικυμία κάτω από την γην, εξέγερσις υποχθόνιος Θεών και Τιτάνων, αναστάτωσις μυστηριώδης, φρικιαστικόν ανατρίχιασμα του φλοιού ενώπιον του οποίου καταδεικνύεται η μηδαμηνότης των ανθρωπίνων όντων.
Έκρηξις εις τα έγκατα. Τότε η στερεά γη εκινήθη με όλους τους όγκους της, με όλας τας οροσειράς της ως μία ευαίσθητος επιφάνεια. Και τότε ανεταράχθη ο πυθμήν της θαλάσσης. Και εις μλίας διάρκειαν ολίων δευτερολέπτων ερείπια και νεκροί και τρυαματίαι υπό τα ερείπια.
Κόλασις πραγματική. Θρήνος και κλαυθμός. Πληθυσμοί ολόκληροι εσύροντο πειναλέοι και εζήτουν άρτον. Αι γυναίκες είχον αφήσει τους άνδρας των υπό τα ερείπια και άνδρες τας γυναίκας.
Κάτω από τους τοίχους μέσα εις τα κρημνίσματα ηκούοντο ακόμη ψυχορραγήματα μελλοθανάτων, φωναί αγωνίας, καρυγαί οδύνης, κλάμμα παιδιών, γοεραί επικλήσεις μητέρων. Και όταν κατήρχετο το σκότος της νυκτός και περιέβαλε και εκάλυπτε τα’ αφώτιστα χωρία, υψώνετο προς τον ουρανόν ο θρήνος ενός πληθυσμού ολοκλήρου που δεν εγνώριζεν αν θα ζήση την επομένην.
Εσπαράσσετο η καρδία των ανθρώπου ενώπιον της φριχτής εκείνης τραγωδίας, την οποίαν τόσον σκληρώς και απροσδοκήτως έπληξεν η μοίρα.
Η γη εσείετο, η γη εκινείτο εν τω μεταξύ. Θλίψις και τρόμος. Ο θάνατος είχεν απλώσει τα πτερά του ανά την Χαλκιδικήν. Η Ιερισσός, το Στρατώνι, τα Στάγειρα, η Στρατονίκη, το Γομάτι και τόσα άλλα χωρία διεγράφοντο σχεδόν εξ ολοκλήρου από τον χάρτην. Ωσαν να επέρασεν από εκεί ένας σκληρός πόλεμος. Ωσάν να έγινεν ένας ακούραστος κανονιοβολισμός. Μία δυστυχία επέρασε πολύ περισσότερον φρικτή και αποτροπαία.
Διότι να προφυλαχθή δεν είχεν από πουθενα, διότι μέσα εις ολίγα δευτερόλεπτα τα σπίτια των χωριών, αθύρματα μηδαμινά διά τον σεισμόν, κατέρρεον και έπιπτον όπως πίπτουν τα χάρτινα παιγνίδια των παιδιών με την διαφοράν ότι από τα ερείπια παρέδιδον την ψυχήν των άνθρωποι………»
Στην Καβάλα, ο δήμος και το Επιμελητήριο στάθηκαν αλληλέγγυοι στους κατοίκους της Χαλκιδικής. Το Δημοτικό Συμβούλιο αποφάσισε να στείλει οικονομική ενίσχυση, ενώ στο λιμάνι της Καβάλας τις επόμενες ημέρες του σεισμού, έφτασαν πολλά πλοία με τραυματίες, αλλά και με κατοίκους της περιοχής που βρήκαν περίθαλψη και καταφύγιο στη φιλόξενη Καβάλα.
Πολλά παιδιά φιλοξενήθηκαν στην Καβάλα και φοίτησαν την χρονιά εκείνη στα σχολεία της πόλης. Οι κάτοικοι της πόλης μας παρά την οικονομική κρίση συγκέντρωναν χρήματα, τρόφιμα και κλινοσκεπάσματα και τα έστελναν στην γειτονική Χαλκιδική.
Άξιο λόγου είναι ότι τις επόμενες μέρες του σεισμού κυκλοφόρησαν φήμες για μεγάλο σεισμό. Στην Καβάλα κάποιοι έστησαν σκηνές και έμεναν έξω από τα σπίτια τους.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου