Φάρος του Πνεύματος

43. Τενεκεδένιο Ταμπούρλο - Γκύντερ Γκρας   «Σήμερα ο Όσκαρ λέει απλώς: η πεταλούδα έπαιζε ταμπούρλο. Έχω ακούσει λαγούς, αλεπούδες και ασβούς να παίζουν ταμπούρλο με τα μπροστινά τους πόδια καθώς οσμίζονται τον κίνδυνο. Για τα βατράχια λένε πως όταν χαλούν τον κόσμο σαν μικροί τυμπανιστές προμηνύεται κακοκαιρία. Για τον δρυοκολάπτη πως χτυπώντας το ξύλο με το ράμφος του βγάζει τα έντομα απ’ την κρυψώνα τους. Τέλος ο άνθρωπος χτυπά νταούλια, τύμπανα, μεταλλικά τύμπανα, κύμβαλα, ταμπούρλα. Γράφει η Νίκη Παπάζογλου Μιλά για τουμπανιασμένα πτώματα, για περίστροφα που ο κύλινδρός τους θυμίζει τύμπανο, για επαναληπτικά πυρά όμοια με σφυροκόπημα τυμπάνου ή για τυμπανοκρουσίες και εννοεί επιδεικτική και θορυβώδη διαφήμιση. Τύμπανα συνάζουν τον κόσμο, κρουστά τον συνοδεύουν στον τάφο. Υπάρχουν μικροί και μεγάλοι τυμπανιστές. Υπάρχουν συνθέτες που γράφουν κοντσέρτα για έγχορδα και κρουστά. Σας θυμίζω και τις μέχρι τούδε απόπειρες του Όσκαρ, μα όλα τούτα δεν είναι τίποτε μπροστά στο ρεσιτάλ ...

42. Το πορτραίτο του Ντόριαν Γκρέι - Όσκαρ Ουάιλντ  «Ηλίθιο», «αδέξιο», «ανιαρό», «σαχλό», «αηδιαστικό», «βρομερό», «γέννημα της λεπρώδους λογοτεχνίας των Γάλλων Decadents», «μπουρδολογία» ήταν μόνο μερικά από τα αβρά λόγια με τα οποία υποδέχτηκε η αγγλική κριτική το «Πορτραίτο του Ντόριαν Γκρέι». «Αφήστε το βιβλίο μου, σας παρακαλώ, στην αθανασία που του αξίζει», απαντούσε χωρίς ίχνος συστολής ο Oσκαρ Ουάιλντ. Και όπως αποδείχτηκε είχε δίκιο αφού ο Ντόριαν Γκρέι, εκατόν δέκα ετών και πλέον πια, μέχρι και σήμερα εξακολουθεί να τέρπει, να γοητεύει και να βάζει τους αναγνώστες σε σκέψεις. Το μυθιστόρημα, «Το πορτραίτο του Ντόριαν Γκρέι», το οποίο προκάλεσε την βικτοριανή ηθική και οδήγησε τον συγγραφέα του ακόμα και στη φυλακή συνεχίζει να αποτελεί έως και σήμερα το γνωστότερο  έργο του κι ένα από τα κορυφαία έργα της κλασσικής λογοτεχνίας. Ο «μύθος» του Ντόριαν Γκρέι είναι λίγο ως πολύ γνωστός: η άνοδος και η πτώση ενός νεαρού άγγλου αριστοκράτη του 19ου αιώνα, ενός δανδή σε τέ...

 Ο Όσκαρ Ουάιλντ το 1882. Φωτογραφία του Ναπολέον Σάρονι. Σαλώμη Ο Όσκαρ Ουάιλντ τον Οκτώβριο του 1891, δυσαρεστημένος από τη ζωή στο Λονδίνο, παρόλο που η φήμη του ήταν στο απόγειό της, πήγε στο Παρίσι. Έγινε δεκτός στα παριζιάνικα salons littéraires, ανάμεσα στα οποία και του διάσημου Γάλλου συμβολιστή ποιητή Στεφάν Μαλαρμέ (Stéphane Mallarmé, 1842 - 1898). Τα δύο θεατρικά του Ουάιλντ της δεκαετίας του 1880, η Βέρα ή Οι μηδενιστές (Vera; or, the Nihilists, 1880) και η Δούκισσα της Πάδουας, δεν σημείωσαν ιδιαίτερη επιτυχία. Το ενδιαφέρον του για το θέατρο παρέμενε αμείωτο, και, έχοντας πλέον γευτεί την επιτυχία στον πεζό λόγο, επέστρεψε στην δραματουργία για να μεταφέρει στο σανίδι την ιστορίας της Σαλώμης. Ο αστικός μύθος αναφέρει ότι ένα βράδυ, έχοντας αναλύσει με φίλους τις καλλιτεχνικές απεικονίσεις της Σαλώμης μέσα στην ιστορία, γύρισε στο ξενοδοχείο του και βλέποντας ένα λευκό τετράδιο στο γραφείο του, αποφάσισε να μεταφέρει τις σκέψεις του στο θέατρο. Έτσι γεννήθηκε η Σαλώμ...

  Ο Όσκαρ Ουάιλντ ντυμένος τσολιάς, από την επίσκεψή του στην Ελλάδα «Θα πρέπει να μάθω πώς να είμαι ευτυχής. Κάποτε το ήξερα-ή νόμιζα πως το ήξερα-από ένστικτο. Κάποτε ήταν πάντα άνοιξη στην καρδιά μου. Η ιδιοσυγκρασία μου ήταν στενή συγγενής της χαράς. Ξεχείλιζα το ποτήρι της ζωής μου με απολαύσεις, όπως γεμίζεις ξέχειλα μια κούπα με κρασί.» Αυτά γράφει ο Όσκαρ Ουάιλντ μέσα από τη φυλακή του Ρέντινγκ όπου εξέτιε τη διετή ποινή του το 1896-97. Πριν 19 χρόνια, τον Απρίλη του 1877 και σε ηλικία 23 ετών, είχε επισκεφτεί την Ελλάδα σε μια προσπάθεια να ‘’ξεχειλίσει το ποτήρι της ζωής του με απολαύσεις’’. Την 1η Απριλίου, ο Όσκαρ μαζί με τον δάσκαλό του Μαχάφφυ πήραν το πλοίο από το Μπρίντεζι  για την Ελλάδα και το χάραμα ξύπνησαν και είδαν μπροστά τους την Κέρκυρα. Σκοπός του δασκάλου του ήταν να τον ‘’γλιτώσει’’ από τον Ρωμαιοκαθολικισμό και να διαμορφώσει παγανιστικές απόψεις. Η θέα της Ακρόπολης, της Αρχαίας Ολυμπίας και η επίσκεψη στις Μυκήνες θα συνέβαλαν σε αυτό το σκοπό. Β...

  Ο Όσκαρ Ουάιλντ (πλήρες όνομα Όσκαρ Φίνγκαλ Ο'Φλάχερτι Ουίλς Ουάιλντ, αγγλ. Oscar Fingal O'Flahertie Wills Wilde, 16 Οκτωβρίου 1854 – Παρίσι, 30 Νοεμβρίου 1900) ήταν Ιρλανδός μυθιστοριογράφος, ποιητής, δραματουργός και κριτικός. Έχοντας περάσει από διάφορα είδη γραπτού λόγου καθ' όλη τη δεκαετία του 1880, γεύτηκε τη δόξα ως θεατρικός συγγραφέας στο Λονδίνο στις αρχές της επόμενης δεκαετίας. Στις μέρες μας έχει γίνει γνωστός για τα ευφυολογήματά του, το μοναδικό του μυθιστόρημα (Το πορτραίτο του Ντόριαν Γκρέυ), τα θεατρικά έργα του, τις συνθήκες φυλάκισής του καθώς και τον πρόωρο θάνατό του. Οι γονείς του ήταν επιφανείς Δουβλινέζοι διανοούμενοι, με Αγγλικές ρίζες. Ο Όσκαρ από μικρός έμαθε άπταιστα Γαλλικά και Γερμανικά. Στο πανεπιστήμιο ασχολήθηκε με τις κλασικές σπουδές, επιδεικνύοντας από μικρή ηλικία κλίση προς τον Kλασικισμό, τόσο στο Δουβλίνο όσο και αργότερα στην Οξφόρδη. Έγινε γνωστός για την ενασχόλησή του με το νεόκοπο αλλά ανερχόμενο ρεύμα του Αισθητισμού, το οπο...

  Η μοναξιά του ανθρώπου δεν είναι παρά ο φόβος του για τη ζωή. Παρασυρμένοι από ένα παραμύθι, σπαταλούμε τη ζωή μας ψάχνοντας για μια μαγική πόρτα ή για ένα χαμένο βασίλειο της γαλήνης. Όταν ο άνθρωπος δημιουργεί θεούς, δεν υπάρχει Θεός. Η ζωή είναι ένα κελί απομόνωσης που οι τοίχοι του είναι καθρέφτες. Αγωνιστήκαμε τόσο πολύ καιρό εναντίον μικρών πραγμάτων που στο τέλος γίναμε μικροί εμείς οι ίδιοι. Ζωή χωρίς τραγωδία δεν αξίζει στον άνθρωπο. Ο θεός μας έδωσε στόματα που κλείνουν και αυτιά που δεν κλείνουν. Αυτό θα έπρεπε να μας λέει κάτι. Το ‘ξερα, το ‘ξερα! Γεννήθηκα σε δωμάτιο ξενοδοχείου και —να πάρει…— πεθαίνω σ’ ένα δωμάτιο ξενοδοχείου. (τα τελευταία του λόγια) Μην κλαις. Οι καταραμένοι δεν κλαίνε. (από το έργο «Το Πένθος Ταιριάζει στην Ηλέκτρα») Δεν υπάρχει παρόν ούτε αποτυχία, μόνο το παρελθόν που συμβαίνει ξανά και ξανά —τώρα.

  Το θεατρικό έργο Πόθοι κάτω από τις λεύκες ( Desire under the Elms) εκδόθηκε το 1924 από τον Ευγένιο Ο'Νηλ. Το έργο θεωρείται ως μία σύγχρονη αμερικανική διασκευή του μύθου της Φαίδρας του Ευριπίδη τοποθετημένο στον αμερικάνικο νότο του 1850. Το 1958 το θεατρικό ανέβηκε και στη μεγάλη οθόνη. Υπόθεση Ο ηλικιωμένος ,αλλά θαλερός, Εφραίμ Κάμποτ ζει με τους τρεις γιους του στο αγροτόσπιτο μιας μικρής επαρχιακής πόλης του αμερικάνικου νότου. Η οικογενειακή σχέση είναι αρκετά τεταμένη. Οι δύο μεγαλύτεροι γιοι που για χρόνια πότισαν με τον ιδρώτα τους τη γη του πατέρα τους παρουσιάζουν μία έντονη αποστροφή προς αυτόν. Ο Ήμπεν, ο τρίτος γιος του Εφραίμ ένας νέος με λεπτούς τρόπους μοιράζεται κι αυτός αντίστοιχα συναισθήματα με τα ετεροθαλή αδέρφια του για τον αυταρχικό πατέρα τους. Ο Ήμπεν θεωρεί τόσο το σπίτι όσο και την γη του πατέρα του δική του. Η μητέρα του που πέθανε πριν από κάμποσα χρόνια ήταν η πραγματική ιδιοκτήτρια της περιουσίας που πέρασε στον Εφραίμ. Στόχος και όνειρο του Ή...

  Το πένθος ταιριάζει στην Ηλέκτρα (αγγλικά: Mourning Becomes Electra) είναι δραματική τριλογία του Ευγένιου Ο' Νηλ, η οποία έκανε πρεμιέρα στις 26 Οκτωβρίου 1931 στο Θέατρο Guild της Νέας Υόρκης. Το έργο είναι μία σύγχρονη εκδοχή της Ορέστειας του Αισχύλου.Λαμβάνει χώρα στη Νέα Αγγλία, στο σπίτι του Μάνον στα χρόνια 1865/66. Στην εξωτερική μορφή του έργου, ο Ο' Νηλ ακολουθεί πιστά το πρότυπο της αρχαίας τραγωδίας. Υιοθετεί την τριμερή κατανομή της πλοκής και στην ουσία και τα πρόσωπα της Ορέστειας. Τα τρία δράματα δεν παρατίθενται ξεχωριστά ως συνήθως, αλλά παρουσιάζονται σε συντομευμένη μορφή εντός μίας νύχτας. Κινηματογραφική προσαρμογή Το 1947 κυκλοφόρησε η κινηματογραφική εκδοχή του έργου με πρωταγωνιστές τους Ρόζαλιντ Ράσελ, Μάικλ Ρεντγκρέιβ, Κατίνα Παξινού, Ρέιμοντ Μάσεϊ, Κερκ Ντάγκλας και Λίο Γκεν. Απόσπασμα ΠΡΑΞΗ ΤΕΤΑΡΤΗ Η κρεβατοκάμαρα του Έζρα Μάννον. Πίσω κέντρο, ένα κρεβάτι με "ουρανό" και τέσσερες κολόνες, φάτσα στο κοινό, με το κεφάλι ν’ ακουμπάει στον ...

  Ο Ευγένιος Γκλάντστοουν Ο'Νηλ (16 Οκτωβρίου 1888 – 27 Νοεμβρίου 1953) ήταν ένας από τους μεγαλύτερους Αμερικανούς θεατρικούς συγγραφείς του εικοστού αιώνα. Τέσσερα από τα θεατρικά του έργα τιμήθηκαν με Βραβείο Πούλιτζερ, ενώ ο ίδιος τιμήθηκε με Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1936. Ήταν ο πρώτος αμερικανός δραματουργός που υιοθέτησε στο έργο του τις τεχνικές ρεαλισμού που είχαν χρησιμοποιήσει πριν από αυτόν ευρωπαίοι συγγραφείς όπως ο Άντον Τσέχωφ, ο Ερρίκος Ίψεν και ο Άουγκουστ Στρίντμπεργκ. Τα θεατρικά του ήταν από τα πρώτα που γράφτηκαν στην αμερικάνικη ιδιωματική διάλεκτο και πραγματεύονταν περιθωριοποιημένους χαρακτήρες που ενώ είναι βουτηγμένοι στη διαφθορά, πασχίζουν να διατηρήσουν όνειρα και φιλοδοξίες, φτάνοντας εν τέλει σε απόγνωση. Τα έργα του χαρακτηρίζονται από τραγωδία και απαισιοδοξία, ενώ η μοναδική κωμωδία που έγραψε ήταν το Ω, ερημιά! (Ah, Wilderness). Πρώτα βήματα Ο Ο'Νηλ γεννήθηκε σε ένα δωμάτιο ξενοδοχείου στην πλατεία Τάιμς, στο Μπρόντγουεϊ της Νέας Υόρκης...

Άλλοι δυστυχισμένοι άνθρωποι, αν και στερούνται την ομορφιά του κόσμου όταν τους ρίχνουν στη φυλακή, είναι τουλάχιστον προφυλαγμένοι, κατά κάποιο τρόπο, απ' τις θανάσιμες πετριές και τα φοβερά βέλη των ανθρώπων. Μπορούν να κρυφτούν μέσα στην σκοτεινιά του κελιού τους και να κάνουν την καταισχύνη τους ένα είδος ιερού. Η κοινωνία, έχοντας επιβάλλει τη θέλησή της, τραβάει το δρόμο της και τους αφήνει να υποφέρουν ανενόχλητοι. Μ' εμένα τα πράγματα ήταν διαφορετικά. Οι λύπες, η μια πίσω απ' την άλλη, ήρθαν και χτύπησαν τις πόρτες της φυλακής μου. Τους άνοιξαν τις πόρτες διάπλατα και τις άφησαν να μπουν. Σπάνια ή καθόλου αντέχουν να με δουν οι φίλοι μου, ενώ οι εχθροί μου είχαν πάντα ελεύθερη είσοδο. Δυο φορές, κατά τη δημόσια εμφάνισή μου στο Δικαστήριο των Πτωχεύσεων, κι άλλες δυο κατά τη μεταφορά μου από τη μια φυλακή στην άλλη, υπόφερα κάτω από συνθήκες ανείπωτα ταπεινωτικές, το βλέμμα και την ειρωνεία των ανθρώπων. Ο αγγελιοφόρος του θανάτου μου έφερε τα θλιβερά μαντάτα ...