Έριχ Μαρία Ρεμάρκ

Γεννήθηκε στις 22 Ιουνίου 1898 στο Όσναμπρικ της Γερμανίας και ήταν γιος καθολικού τυπογράφου. Μετά το σχολείο επισκέφτηκε το καθολικό διδασκαλικό σεμινάριο της πόλης του. Το 1916 δήλωσε εθελοντής στο Δυτικό Μέτωπο όπου τραυματίστηκε, περνώντας το υπόλοιπο  του πολέμου σε στρατιωτικό νοσοκομείο στην πατρίδα του.

Ένας από τους πρώτους που γνώρισε ήταν ο νεαρός Αδόλφος Χίτλερ. Οι σχέσεις τους από την αρχή ήταν ψυχρές, γιατί όπως ανέφερε ο Ρεμάρκ, δεν υπήρχε κανένα κοινό σημείο αναφοράς. Τα κίνητρα τους ήταν εντελώς διαφορετικά.

Έκανε διάφορες δουλειές για να επιβιώσει, ενώ άρχισε να δημοσιεύει τα πρώτα του ποιήματα και πεζά. Το 1920 κυκλοφόρησε το ιμπρεσιονιστικό καλιτεχνικό μυθιστόρημα “Το ονειρεμένο σπίτι”.
Ως ανταποκριτής ταξίδεψε σε πολλές χώρες της Ευρώπης και το 1925 προσλήφθηκε σε αθλητική εφημερίδα του Βερολίνου. Παγκόσμια γνωστός γίνεται σχεδόν εν μία νυκτί με το αντιπολεμικό αριστούργημα “Ουδέν νεώτερον από το Δυτικό Μέτωπο” το 1929. Έντονα αυτοβιογραφικό, περιγράφει τα βάσανα και τελικά το θάνατο του 19χρονου στρατιώτη Πάουλ Μπόιμερ. Αποκαλύπτει με ωμό ρεαλισμό πως η δήθεν ηρωική θυσία δεν είναι τίποτα άλλο παρά μία μη εθελοντική σφαγή. Έτσι οι αναγνώστες διαβάζοντας το «Ουδέν νεώτερον από το Δυτικό Μέτωπο», μπορούσαν να γνωρίσουν τη φρίκη του πολέμου μέσα από τα μάτια ενός απλού στρατιώτη. Το βιβλίο ενθουσίασε τους αντιπάλους του πολέμου, έγινε όμως αιτία στοχοποίησής του από ακροδεξιούς κύκλους.
Μέσα σε λίγες μέρες έγινε μπεστ σέλερ. Περισσότερα από 20.000 αντίτυπα είχαν πουληθεί. Πολύ γρήγορα, κέντρισε και το ενδιαφέρον των σεναριογράφων της εποχής, που θέλησαν να το μεταφέρουν στη μεγάλη οθόνη. Το 1930 γυρίστηκε σε ταινία για πρώτη φορά, μία από τις τρεις ως τώρα κινηματογραφικές διασκευές του. Η επιτυχία του θορύβησε τον Χίτλερ, ο οποίος μαζί με τον Γκέμπελς θεώρησε ότι δείχνει τον γερμανικό στρατό αποδυναμωμένο και φοβισμένο.

Το 1931 ο Ρεμάρκ έγραψε τη συνέχεια “Ο δρόμος της επιστροφής” με θέμα τη ζωή των βετεράνων. Το 1932 μετανάστευσε στην Ελβετία κι έτσι κατόρθωσε να βοηθήσει συναδέλφους του να διαφύγουν από τη Γερμανία μετά την άνοδο των Ναζί στην εξουσία. Το Μάη του 1933 το μυθιστόρημά του παραδόθηκε στην πυρά κατά τη διαβόητη καύση βιβλίων σε όλη τη χώρα, με την κατηγορία πως συναινούσε “λογοτεχνική προδοσία σε βάρος των στρατιωτών του Παγκοσμίου Πολέμου”. Το 1938 έχασε τη γερμανική υπηκοότητα κι ένα χρόνο μετά μετανάστευσε στις ΗΠΑ.
Η φυγή του εξόργισε τον Γκέμπελς ο οποίος τον κατηγόρησε ανοιχτά για δειλία και ζήτησε δημόσια την τιμωρία του. Φεύγοντας, άφησε πίσω την οικογένεια του. Οι Γερμανοί συνέλαβαν την αδελφή του Ελφρίντε. Μια φιλήσυχη γυναίκα, που διέμενε στη Γερμανία με τα δυο παιδιά και τον σύζυγό της. Δικάστηκε για υπονόμευση του γερμανικού λαού, μια κατηγορία που ήταν εντελώς ψευδής. Έγινε εν γνώση της ο αποδιοπομπαίος τράγος, προκειμένου να σωθεί η ζωή του αδερφού της. Καταδικάστηκε σε θάνατο δι’ απαγχονισμού. Την εκτέλεσαν στις 16 Δεκεμβρίου 1943.

Στις ΗΠΑ ο Ρεμάρκ είδε κι άλλα έργα του να γυρίζονται σε ταινία. Σε μία από αυτές μάλιστα, την αντιφασιστική “A time to love and time to die” έπαιξε κι ένα μικρό ρόλο. Το 1941 κυκλοφόρησε το βιβλίο του “Flotsam” στα αγγλικά. Όντας ιδιαίτερα εύπορος πλέον μοίραζε το χρόνο του μεταξύ Νέας Υόρκης και Ελβετίας. Το 1946 κυκλοφόρησε η “Αψίδα του Θριάμβου” που επίσης μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες και περιγράφει τη ζωή Γερμανών εξορίστων πριν τη ναζιστική εισβολή. Τα επόμενα έργα του δεν έχουν την ίδια απήχηση, εντάσσονται όμως κι αυτά στα αξιόλογα δείγματα της αντιπολεμικής λογοτεχνίας. Το 1967 τιμήθηκε με τον Ομοσπονδιακό Μεγαλόσταυρο της ΟΔΓ. 

Ανάμεσα στα μυθιστορήματά του περιλαμβάνονται "Ο μαύρος οβελίσκος" (που επιδίωξε με την πείρα τού παρελθόντος να προειδοποιήσει για την αναβίωση του μιλιταρισμού στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας), "Τρεις σύντροφοι", "Η αψίδα του θριάμβου" και "Ο παράδεισος δεν έχει ευνοουμένους", που εκδόθηκε το 1958 και μεταφράστηκε αμέσως στα αγγλικά. Ο Έριχ Μαρία Ρεμάρκ έγραψε επίσης σενάρια για το Χόλλυγουντ όπου πέρασε τα χρόνια της ωριμότητάς του.

Έφυγε στις 25 Σεπτέμβρη 1970 στο Λοκάρνο της Ελβετίας.

Πηγή: mixanitouxronou.gr, katiousa.gr, biblionet.gr, atexnos.gr