Φάρος του Πνεύματος

  18/11/1940 Φεύγουμε για το Μέτωπο. Κυριακή απόγευμα ώρα 4.40΄. Όλη η κακομοίρα η Ρωμιοσύνη μας χαιρέτησε στο πέρασμά μας. Νέοι, γέροι, γυναίκες, παιδιά. Μας στέλνουν φιλιά. Κάνανε το σταυρό τους κι ύστερα σηκώνανε στον ουρανό τα χέρια. Λυπάμαι τους συναδέλφους μου που δεν γνώρισαν τέτοιες στιγμές. Τα δάκρυα σούρχονται στα μάτια. Οι συνάδελφοι πρόσφεραν καραμέλες, τσιγάρα. 19/11/1940 Συναντήσαμε πρωί-πρωί ένα τραίνο με τραυματίες. Τα παιδιά γίνονται μελαγχολικά. Οι ελαφρά τραυματισμένοι είναι όρθιοι και μας χαιρετούνε γελώντας. Ρωτούν τι σύνταγμα είμαστε. Ένας τους φωνάζει: “Τους φάγαμε”. Μας δίνουνε οι αξιωματικοί τη διαταγή να έχουμε τα όπλα μας γεμάτα (ίσως, μη φανεί αεροπλάνο). 20//11/1940 Όλα τα πράγματα γίνονται πολύτιμα: Ένα κομμάτι σπάγγου, ένα κομμάτι εφημερίδα, ένα σπίρτο. Καπνίζουμε το τσιγάρο ώσπου να κάψει το δάχτυλο. Στρατόπεδο κοντά στον Άραχθο. Βρέχει. Κλεισμένοι στ’ αντίσκηνο τρώμε καρύδια και κουραμάνα. Οι αρβύλες μας έχουν οκάδες τη λάσπη. Την ώρα του προσκλητηρ...

  ''...Ανήμερα της Παναγίας, Αυγούστου 15, ο λαός των βουνών και των ψαράδων της Ελλάδας, πήρε με πολλά καράβια να προσκυνήσει τη μητέρα του Θεού σ' ένα νησί στο Αρχιπέλαγο. Ήταν συνήθεια σαν τέτοια μέρα να πηγαίνει στο νησί μαζί με τα καράβια κι ένα πολεμικό. Έφτασε στο νησί το πολεμικό καράβι, έριξε άγκυρα και στάρισε τις παντιέρες του. Τότε ο κακός γείτονας που ήθελε να βάλει σε μπελά τους Έλληνες, κρυμμένος μες στη θάλασσα, έριξε τορπίλα και βούλιαξε το πολεμικό, σκότωσε κάμποσους και απ' αυτούς ναύτες.  Έριξε και στα καράβια των προσκυνητάδων, και πολύς θρήνος θα γινόταν ανάμεσα σε γυναίκες και παιδιά, αν δεν τύχαινε ένας μώλος του λιμανιού, όπου πήγαν και σκάσανε οι τορπίλες. Τότες ο λαός των Ελλήνων θύμωσε, θύμωσε κι η Παναγία, όμως είπαν, ''Ας κάμουμε πως δεν βλέπουμε, να μείνουμε σε ειρήνη''. [...]  -Ε! λέγανε οι ξένοι άνθρωποι που βλέπανε τα γινόμενα, τι θα κάμη τόσο μικρός λαός με τόσον μεγάλο γείτονα; Θα γονατίση σε μια μέρα! Μα ο λαός πίστευ...

  306: Ο Μαξέντιος ανακηρύσσεται Ρωμαίος αυτοκράτορας. 312: Ο Ρωμαίος αυτοκράτορας, Μέγας Κωνσταντίνος, νικά το στρατό του διεκδικητή του θρόνου Μαξέντιου στη μάχη της Μιλβίας Γέφυρας, στη δεξιά όχθη του Τίβερη. Την προηγούμενη ημέρα είχε δει ως όραμα στον ουρανό ένα σταυρό με τις λέξεις «Εν τούτο νίκα». Ο Μαξέντιος πέφτει στο νερό και πνίγεται και έτσι ο Μέγας Κωνσταντίνος μένει ο μοναδικός Ρωμαίος αυτοκράτορας. 969: Ο Βυζαντινός στρατηγός, Μιχαήλ Βούρτζης, καταλαμβάνει μέρος της οχύρωσης της Αντιόχειας. Η άλωση της πόλης θα ολοκληρωθεί τρεις ημέρες αργότερα, όταν φτάσουν ενισχύσεις υπό τον στρατοπεδάρχη Πέτρο. 1492: Ο Χριστόφορος Κολόμβος φτάνει στην Κούβα. 1516: Κατά τη μάχη της Χαν Γιουνίς, οθωμανικές δυνάμεις υπό τον μεγάλο βεζίρη Σινάν Πασά, νικούν τους Μαμελούκους κοντά στη Γάζα. 1533: Η Αικατερίνη των Μεδίκων παντρεύεται τον πρίγκηπα Ερρίκο Β', γιο του βασιλιά της Γαλλίας Φραγκίσκου Α'. Είναι και οι δύο 14 ετών. 1538: Ιδρύεται στο Σάντο Ντομίγκο, στη σημερινή Δομινικανή...

  Δεν είναι πολλές οι ελληνικές ταινίες που αναφέρονται στο Έπος του ‘40. Μόλις 14 προέκυψαν από την έρευνά μας. Όλες αυτές -εκτός από μία - γυρίστηκαν στη χρυσή περίοδο του ελληνικού εμπορικού κινηματογράφου (δεκαετία του ‘60 και αρχές της επόμενης δεκαετίας). Η μία και μοναδική που γυρίστηκε στα χρόνια της Κατοχής, με κίνδυνο της ζωής του δημιουργού της, είναι ένα φιλμάκι κινουμένων σχεδίων του σπουδαίου σκιτσογράφου Σταμάτη Πολενάκη που σατιρίζει το Μουσολίνι. Οι πιο πολλές από τις ταινίες συνδυάζουν έρωτες και πόλεμο, ενώ δεν λείπει και ο αγαπημένος κινηματογραφιστής της χούντας Τζέιμς Πάρις, με τις «πολεμικές» και «πατριωτικές» ταινίες του οποίου ανατράφηκαν γενιές Ελλήνων. Η πιο εμπορική ταινία είναι «Η Δασκάλα με τα Ξανθά Μαλλιά» του Ντίνου Δημόπουλου, με πρωταγωνίστρια την Αλίκη Βουγιουκλάκη, που σάρωσε εισπρακτικά την κινηματογραφική σεζόν 1969-1970 και η πιο καλλιτεχνική μία αντιπολεμική ταινία, ο «Ουρανός» του Τάκη Κανελλόπουλου, που προβλήθηκε στο διαγωνιστικό τμήμα του...

  Έλληνες εις τα όπλα. Η Ελλάς ευρίσκεται από χθες εις πόλεμον με την Ιταλίαν. Το έθνος σύσσωμον, μνήμον των παραδόσεών του, εις τας επάλξεις! Σεις ετορπιλλίσατε την «Έλλην» μας, δολοφόνοι! Τα τέκνα της Ελλάδος συνεχίζουν ευθαρσώς και ηρωικώς τον ιερόν υπέρ πάντων αγώνα της. Υπό την παγκόσμιον επικρότησιν η ηρωική μας άμυνα. Βρεττανικαί δυνάμεις παρά το πλευρόν της Ελλάδος. Αυτοί είναι μερικοί μόνο από τους τίτλους των εφημερίδων της 28ης Οκτωβρίου 1940, αλλά και των επόμενων ημερών με τους οποίους τόνωναν το ηθικό των Ελλήνων, λίγο μετά την κήρυξη του πολέμου από τον Μουσολίνι. Σήμερα παρουσιάζουμε τα πρωτοσέλιδα 10 εφημερίδων, αθηναϊκών και κρητικών,  των ημερών εκείνων. Της «Ακροπόλεως»,  του «Ασυρμάτου»,  του «Έθνους», του «Ελευθέρου Βήματος», του «Ελληνικού Μέλλοντος» της «Εστίας», του «Εσπερινού Ταχυδρόμου των Χανίων», της «Ίδης», του Ηρακλείου, της «Καθημερινής», της «Πρωίας» Με τον τρόπο αυτό τιμούμε μια μεγάλη επέτειο της αντίστασης των Ελλήνων κατά του φασι...

  «H Καθημερινή», 29/10/1940 Η απόφαση για την επίθεση κατά της Ελλάδας ελήφθη στις 15 Οκτωβρίου 1940 από το Ιταλικό Πολεμικό Συμβούλιο, παρουσία του Μουσολίνι και παρά τις αντιρρήσεις πολλών από τους παρισταμένους για την προχειρότητα με την οποία αντιμετωπιζόταν η επιχείρηση. Ο «Ντούτσε» ήθελε μία νίκη για να μπει στο μάτι του Χίτλερ, που είχε εκφράσει τις επιφυλάξεις για μία επίθεση κατά της Ελλάδας. Πίστευε ότι η χώρα μας ήταν ο εύκολος στόχος. «Το μόνο μας εμπόδιο είναι οι λασπωμένοι δρόμοι» τον είχαν διαβεβαιώσει οι επιτελείς του. Ως ημέρα της επίθεσης ορίσθηκε η 26η Οκτωβρίου, αλλά ο Μουσολίνι τη μετέθεσε για τις 28 Οκτωβρίου, προκειμένου να συμπέσει με τη 18η επέτειο της Πορείας προς τη Ρώμη, που έφερε τους φασίστες στην εξουσία. Στην Αθήνα έφθαναν σωρηδόν οι πληροφορίες για επικείμενη ιταλική επίθεση. Στο Υπουργικό Συμβούλιο της 25ης Οκτωβρίου ο Μεταξάς ενημέρωσε τους υπουργούς του για την κατάσταση και τους διαβεβαίωσε ότι η στρατιωτική προπαρασκευή της χώρας είχε προχωρή...

Το «ΌΧΙ» (Χαρακτικό του Τάσσου) Στις 3 το πρωί της 28ης Οκτωβρίου 1940 ο Ιταλός Πρέσβης Ε. Γκράτσι επιδίδει στον Έλληνα δικτάτορα Ι. Μεταξά τηλεγραφική διακοίνωση, με την οποία η φασιστική κυβέρνηση της Ιταλίας, που βρισκόταν σε εμπόλεμη κατάσταση με την Βρετανία, απαιτούσε -ως «έμπρακτη» απόδειξη της ουδετερότητας της Ελλάδας- να της επιτραπεί να καταλάβει στρατιωτικά ορισμένες θέσεις στρατηγικής σημασίας επί ελληνικού εδάφους (δίχως να προσδιορίζει ποιες). Η επίδοση του τελεσιγράφου ήταν ουσιαστικά μια τυπική υπόθεση, δεδομένου ότι οι απαιτήσεις της ιταλικής πλευράς ήταν εξωφρενικές, αόριστα διατυπωμένες, ενώ έδιναν περιθώριο μόλις 3 ωρών για την αποδοχή ή την απόρριψή τους. Η επίθεση ήταν προαποφασισμένη. Αυτό εξηγεί και την αντίδραση του Μεταξά, ο οποίος δεν έκανε τίποτε άλλο από το να αναγνωρίσει την κατάσταση: «Alors, c’est la guerre» [σ.σ. ώστε έχουμε πόλεμο]» ήταν η απάντηση που έδωσε στον Ιταλό Πρέσβη. Ο ελληνοϊταλικός πόλεμος άρχιζε. Ο λαός στους δρόμους Η ...

306: Ο Μαξέντιος ανακηρύσσεται Ρωμαίος αυτοκράτορας. 312: Ο Ρωμαίος αυτοκράτορας, Μέγας Κωνσταντίνος, νικά το στρατό του διεκδικητή του θρόνου Μαξέντιου στη μάχη της Μιλβίας Γεφύρας στη δεξιά όχθη του Τίβερη. Την προηγούμενη μέρα είχε δει ως όραμα στον ουρανό ένα σταυρό με τις λέξεις «Εν τούτο νίκα». Ο Μαξέντιος πέφτει στο νερό και πνίγεται. Έτσι ο Μέγας Κωνσταντίνος μένει ο μοναδικός Ρωμαίος Αυτοκράτορας. 1492: Ο Χριστόφορος Κολόμβος φτάνει στην Κούβα. 1533: Η Αικατερίνη των Μεδίκων παντρεύεται τον πρίγκηπα Ερρίκο Β' γιο του βασιλιά της Γαλλίας Φραγκίσκου Α'. Είναι και οι δύο δεκατεσσάρων ετών. 1636: Ιδρύεται το Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, με πράξη του Γενικού Δικαστηρίου της αποικίας του κόλπου της Μασαχουσέτης. 1822: Στολίσκος των Ψαρών, αποτελούμενος από δύο πλοία και δύο πυρπολικά, επιτίθεται στον τουρκικό στόλο στο λιμάνι της Τενέδου. Ο Κωνσταντίνος Κανάρης ανατινάζει ένα δίκροτο, που είναι η υποναυαρχίδα του στόλου τους. 1886: Γίνονται τα αποκαλυπτήρια του Αγ...